İsrail tarihindeki en kritik seçimlerden birinde sandık başına giden seçmenler, mevcut Başbakan Binyamin Netanyahu yönetimini oyluyor. 7 Ekim saldırıları sonrası ilk kez düzenlenen seçimlerde katılım oranı tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşırken, hiçbir bloğun tek başına hükümet kuracak sayıya ulaşamayacağı öngörülüyor.
Öne çıkanlar
Sandık başında bugüne kadarki en yüksek katılım oranı kaydedildi.
Binyamin Netanyahu ile eski askeri şef Gadi Eisenkot arasındaki yarış başa baş gidiyor.
Hiçbir siyasi bloğun hükümet kurmak için gereken 61 koltuk sayısına ulaşması beklenmiyor.
Haberin Detayı
İsrail halkı, 7 Ekim tarihinde gerçekleşen Hamas liderliğindeki saldırılar ve ardından başlayan savaş sürecinin gölgesinde sandık başına gitti. Seçimler, ülkenin yakın siyasi tarihindeki en büyük kırılma noktalarından biri olarak kabul edilirken, süreç büyük oranda Binyamin Netanyahu'nun görevde kalıp kalmayacağına dair bir referandum niteliği taşıyor. Gün boyu süren oy verme işlemlerinde, ülke tarihinin en yüksek katılım oranlarına ulaşıldığı rapor edildi.
Kamuoyu yoklamaları, 1996 yılından bu yana aktif siyasetin merkezinde yer alan Netanyahu ile Gadi Eisenkot arasında kıyasıya bir rekabet olduğunu gösteriyor. Başbakanlık koltuğu için yarışan bu iki isim ve bağlı oldukları bloklar, hükümet kurmak için gerekli olan 61 sandalye sınırını geçmekte zorlanıyor. Bu durum, seçim sonrası haftalar hatta aylar sürebilecek zorlu koalisyon görüşmelerinin kapısını aralıyor.
Seçim kampanyası boyunca güvenlik politikaları ve demokrasi tartışmaları öne çıktı. Muhalefet kanadı, 1.200 kişinin yaşamını yitirdiği ve 251 kişinin rehin alındığı 7 Ekim saldırılarını bir güvenlik başarısızlığı olarak nitelendirerek Netanyahu'yu sert şekilde eleştirdi. Başbakan ise kendisini 'Sayın Güvenlik' olarak konumlandırarak, Orta Doğu'daki stratejik hamlelerini ve ABD Başkanı Donald Trump ile olan ilişkilerini seçmenlere hatırlatmaya devam etti.
Netanyahu'nun seçim gününde Arap seçmenlerin yoğun katılımını 'acil durum' olarak tanımlayıp destekçilerini oy kullanmaya çağırması, sandık başında tansiyonu yükseltti. Likud partisi, oy verme süresinin uzatılması yönünde talepte bulunurken, Gadi Eisenkot'un ekibi bu adımı seçim güvenliğini zayıflatma girişimi olarak niteleyerek eleştirdi. Ülke genelinde bazı sandıklarda usulsüzlük şikayetleri yaşanmış olsa da, Merkezi Seçim Komitesi sistematik bir müdahale kanıtı olmadığını açıkladı.
Yeni kurulan Yashar Partisi lideri Eisenkot'un öncülük ettiği 'değişim bloku', farklı ideolojik görüşlere sahip ancak Netanyahu'yu iktidardan uzaklaştırma ortak paydasında birleşen partilerden oluşuyor. Eski Başbakan Naftali Bennett, Avigdor Lieberman ve Yair Golan gibi isimlerin yer aldığı bu grup, Netanyahu'nun mevcut aşırı sağcı koalisyonuna ciddi bir alternatif oluşturmayı hedefliyor. Seçim sonuçları, İsrail'in gelecekteki güvenlik ve yargı reformu politikalarının nasıl şekilleneceğini belirleyecek.
Netanyahu ise, yolsuzluk suçlamalarıyla süren davasına ve yargı sistemini değiştirmeyi hedefleyen tartışmalı planlarına rağmen, radikal sağcı ve ultra-Ortodoks partilerle ittifakını korumaya odaklanıyor. Özellikle ultra-Ortodoks Yahudi erkeklerin askerlik hizmetine alınması konusu, hükümetin Supreme Court kararlarını uygulamaması nedeniyle seçimin en kutuplaştırıcı başlıklarından biri olmayı sürdürüyor. Seçimlerin ardından İsrail'i bekleyen tablo, ülkenin siyasi yapısını uzun vadede kökten değiştirebilir.
AI YORUMUHaberinAi editör analizi
İsrail siyaseti, 7 Ekim sonrası oluşan güvenlik zafiyeti algısı ve yargı reformu tartışmalarıyla kendi içinde bir tıkanma noktasına gelmiş durumda. Mevcut seçimlerde görülen yüksek katılım oranı, halkın mevcut yönetim biçimine karşı duyduğu tepkinin veya arayışın sandığa yansımasıdır. Hiçbir bloğun 61 sandalye hedefine ulaşamaması, ülkenin koalisyon pazarlıklarına mahkum kalacağını gösteriyor. Netanyahu'nun 'Mr. Security' retoriği ile muhalefetin 'demokrasi ve güvenlik başarısızlığı' vurgusu arasındaki fark, seçmenin güvenlik ile hukuk devleti ilkeleri arasında bir tercih yapmaya zorlandığını kanıtlıyor.
İsrail'de Gazze ve Lübnan'daki çatışmaların ardından gerçekleştirilecek genel seçimlerde 120 milletvekili belirleniyor. Yaklaşık 7,3 milyon seçmen, 12 bin 18 seçim istasyonunda kurulan 18 bin sandıkta oy kullanarak hükümetin geleceğini ve koalisyon yapısını tayin edecek.
7,3 milyon seçmen, 120 üyeli parlamentoyu belirlemek için 18 bin sandıkta oy kullanıyor.
Seçim organizasyonu için 690 milyon şekel bütçe ayrıldı ve 100 bin personel görevlendirildi.
Netanyahu liderliğindeki aşırı sağcı blok ile Gadi Eisenkot'un muhalefet bloğu arasında yarış yaşanıyor.
İsrail, Gazze Şeridi'ndeki büyük yıkım, Lübnan'ın güneyindeki işgal süreçleri ve İran'a karşı yürütülen askeri operasyonların gölgesinde sandık başına gidiyor. Ülke meclisinin 26. dönemi için yapılacak bu seçimler, sadece yeni milletvekillerini değil, aynı zamanda kurulacak hükümetin kimler tarafından oluşturulacağını da belirleyecek. İsrail Merkez Seçim Komitesi tarafından açıklanan resmi verilere göre, 7,3 milyon seçmenin oy kullanma hakkı bulunuyor.
Seçim süreci için ülke genelinde 12 bin 18 ayrı noktada toplam 18 bin sandık kurulması kararlaştırıldı. Organizasyonun güvenliğini ve işleyişini sağlamak amacıyla 100 bin personel görev yaparken, istasyonlara güvenliği artırmak için 15 bin kamera yerleştirildi. Bu yoğun operasyonel süreç için ayrılan toplam bütçe ise 690 milyon şekel, yani yaklaşık 220 milyon dolar olarak belirlendi.
Nispi temsil sisteminin uygulandığı ülkede, seçmenler doğrudan adaylara değil, siyasi partilere veya listelere oy veriyor. Toplam 37 farklı listenin yarışacağı seçimde, yüzde 3,25 olan seçim barajını geçemeyen partilerin oyları sandalye dağılımına dahil edilmiyor. İsrail vatandaşı olan 1,2 milyon Filistinli, ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 21'ini oluşturmasına rağmen siyasi temsilde zorlu bir dengeyi temsil ediyor.
Batı Şeria ve Doğu Kudüs'te yaşayan 750 binin üzerindeki İsrailli yerleşimci oy kullanabilirken, aynı bölgelerde yaşayan milyonlarca Filistinli vatandaşlık hakları olmadığı için seçim süreçlerinin dışında tutuluyor. Yurt dışında bulunan İsrail vatandaşları için ise sadece görevli diplomatlar haricinde sandık imkanı sağlanmıyor; oy kullanmak isteyenlerin bizzat İsrail'e gelmesi gerekiyor. Suriye ve Lübnan cephelerinde görev yapan askerlerin oy verme işlemi ise 20 Ekim itibarıyla başlatıldı.
Kamuoyu araştırmaları, seçimin Başbakan Binyamin Netanyahu'nun liderlik ettiği aşırı sağcı koalisyon ile Gadi Eisenkot'un başını çektiği Siyonist muhalefet bloğu arasında düğümleneceğini gösteriyor. Netanyahu, aralıklarla 19 yıl süren başbakanlık kariyerini devam ettirmek isterken, muhalefet cephesi ise Eisenkot'un liderliğinde bir değişim hedefliyor. Anketlerin büyük çoğunluğu, hiçbir tarafın mecliste tek başına çoğunluğu sağlayamayacağına işaret ediyor.
Son dönemde Benny Gantz liderliğindeki Mavi-Beyaz Partisi'nin çekilmesi ve Ahi Partisi'nin yarıştan ayrılması, siyasi dengeleri etkileyen diğer gelişmeler arasında öne çıkıyor. Netanyahu'nun, ultra-Ortodoks partilere bazı vaatlerde bulunarak desteğini konsolide etmeye çalıştığı gözlemleniyor. Seçim sonuçları, İsrail'in önümüzdeki dört yıl boyunca izleyeceği güvenlik ve dış politika stratejileri üzerinde belirleyici rol oynayacak.
AI YORUMU
Seçim sonuçları, İsrail'in savaş sonrası rotasını belirleyecek olmasının yanı sıra koalisyon pazarlıklarının nasıl şekilleneceğini de doğrudan etkileyecek. Anketlerin hiçbir bloğun çoğunluğa ulaşamayacağını öngörmesi, seçimden sonra uzun süren ve belirsizlikle dolu bir hükümet kurma sürecinin bizi beklediğini gösteriyor. Özellikle 37 farklı listenin yarıştığı bir ortamda, barajı geçen küçük partilerin koalisyon kurma aşamasındaki kilit rolü, siyasi istikrarı zorlayacaktır. Bu tablo, seçmenin sadece bir partiyi değil, aynı zamanda kurulacak hükümetin ideolojik sınırlarını da belirleyeceği bir sürece işaret ediyor.
İsrail Başbakanı Netanyahu'nun genel seçimler öncesinde orduya İran'a karşı saldırı talimatı verdiği iddia edildi. Genelkurmay Başkanı Zamir'in ise karara ıslak imzalı belge şartıyla karşı çıktığı bildirildi.
Netanyahu'nun saldırı emrine Genelkurmay Başkanı Zamir ıslak imzalı belge isteyerek direndi.
Palmahim Hava Üssü'ndeki toplantıda ikili arasındaki gerilimin son derece yüksek olduğu aktarıldı.
Başbakanlık ofisi ile ordu komuta kademesi arasında yaşanan kriz son yirmi dört günde tırmandı.
İsrail'de salı günü gerçekleştirilecek genel seçimler yaklaşırken siyasi irade ile askeri kanat arasında dikkat çekici bir sürtüşme yaşandı. Ülkede yayın yapan Kanal 12 televizyonunun aktardığı bilgilere göre Başbakan Binyamin Netanyahu ile Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir arasında İran operasyonları nedeniyle ciddi bir anlaşmazlık patlak verdi. Siyasi kadrodan gelen talimatlar doğrultusunda hareket eden komuta kademesinin, bu adımın atılmasından önce kapsamlı değerlendirme toplantıları yapılması konusunda ısrarcı olduğu kaydedildi.
Ordu içerisinden ismi açıklanmayan üst düzey bir yetkili, yaşanan krizin temel sebebinin seçim aralığında atılacak yanlış adımların doğuracağı riskler olduğunu belirtti. Askeri kanadın, siyasi iradenin ülkeyi stratejik bir hesap hatasına sürüklemesinden duyduğu endişe açıkça dile getirildi. Güvenlik kaynakları, Genelkurmay Başkanı Zamir'in bu süreçte üstlendiği tavrın tarihsel bir sorumluluk taşıdığına vurgu yaparak duruşun kararlılığını gözler önüne serdi.
Taraflar arasındaki gerilimin son yirmi dört saat içinde zirveye ulaştığı ifade edilirken, pazar günü Palmahim Hava Üssü'nde düzenlenen toplantının oldukça soğuk bir atmosferde geçtiği bilgisi paylaşıldı. Zamir'in basına kapalı oturumlarda mevcut koşullarda operasyonel gereklilik görmediğini ifade ettiği belirtildi. Başbakan Netanyahu ise Kanal 14 ekranlarında yaptığı açıklamalarda ordunun zirvesiyle aralarında bir kriz yaşandığı iddialarını kesin bir dille reddederek bu söylentilerin gerçeği yansıtmadığını savundu.
Netanyahu, iddiaların gerçeği yansıtmadığını savunarak bu tür söylentilerin yapay bir kavga ortamı yaratma çabası olduğunu öne sürdü. Askeri istihbarat birimleri ile Mossad yöneticilerinin İran'ın seçim sürecine müdahale etme girişimlerine dair bulgularını kamuoyuyla paylaştığını hatırlatan başbakan, tartışmaların asıl odağının bu tehditler olması gerektiğini dile getirdi. Batı Şeria sınırında yaptığı incelemelerde ülkeye yönelik tehdit istihbaratı aldıklarını yineleyen hükümet kanadı, operasyon ihtimalini canlı tutuyor.
Uluslararası kamuoyunda ve yerel basında son dönemde yapılan değerlendirmelerde seçim takvimi öncesinde Lübnan, Gazze ya da İran hattında yeni hamleler yapılabileceği sıkça tartışılıyordu. Özellikle ekim ayının ilk haftasında ABD Başkanı Trump ile Netanyahu arasında gerçekleştirilen görüşmelerde bölgeye yönelik olası askeri adımların masaya yatırıldığı iddia edilmişti. Taraflar arasındaki bu çekişmenin sandık başına sayılı günler kala ülkenin güvenlik politikasını nasıl etkileyeceği yakından izleniyor.
AI YORUMU
Siyasi liderlik ile askeri bürokrasi arasında beliren bu tür açık anlaşmazlıklar, karar alma süreçlerindeki güven zedelenmesini net biçimde gösteriyor. Seçim takvimine bu kadar kısa bir süre kala operasyonel emirlerin yazılı belge talebiyle karşılanması, ordu içinde siyasi baskılara karşı mesafeli bir duruşun sergilendiğini ortaya koyuyor. Bu durum, stratejik kararların sadece siyasi mülahazalarla değil, operasyonel gerçeklikle harmanlanması zorunluluğunu bir kez daha hatırlatıyor. İlerleyen günlerde atılacak olası adımlar, hem iç siyaset dengelerini hem de bölgesel güvenlik eksenini doğrudan şekillendirecektir.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, yaklaşan genel seçimleri sabote etmek amacıyla İran ve vekil güçlerinin saldırı düzenleyebileceğini açıkladı. Elindeki istihbarat bilgilerine dayanan Netanyahu, ülkesini sınamaya kalkışanların çok daha ağır darbeler alacağını belirtti.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 27 Ekim'deki genel seçimler için İran kaynaklı saldırı istihbaratı aldıklarını duyurdu.
Savunma Bakanı Yisrael Katz, İran'ın seçim sonuçlarını etkilemek isteyeceğini iki hafta önce öne sürmüştü.
ABD Başkanı Trump ile Netanyahu'nun, ekim ayının ilk haftasında İran'a yönelik olası askeri adımları görüştüğü iddia edilmişti.
İsrail'de 27 Ekim tarihinde gerçekleştirilmesi planlanan genel seçimler öncesinde güvenlik endişeleri artmaya devam ediyor. Başbakan Binyamin Netanyahu, İran ve bölgedeki vekil güçlerinin seçim sürecini hedef alabileceğine dair ellerinde net istihbarat bulunduğunu açıkladı. Yayınladığı video açıklamasıyla bu konudaki iddialarını yineleyen İsrail lideri, düşman unsurların bu kritik süreci sabote etmeye çalışabileceğini vurguladı.
Batı Şeria'nın kuzey sınırında yaptığı konuşmada benzer uyarılarda bulunan Netanyahu, ülkesine yöneltilecek olası tehditlere karşı sert karşılık vereceklerini ifade etti. Açıklamasında doğrudan uyarıda bulunan Netanyahu, İsrail'in askeri kapasitesinin karşı tarafın tahminlerinden çok daha ileri düzeyde olduğunu savundu. Savunma Bakanı Yisrael Katz da geçtiğimiz haftalarda benzer bir duruma dikkat çekerek İran'ın sandık sonuçlarını etkilemek adına girişimlerde bulunabileceğini öne sürmüştü.
Bölgedeki siyasi ve askeri hareketlilik sadece seçim güvenliğiyle sınırlı kalmayıp uluslararası kulislerde de geniş yankı buluyor. İsrail kamuoyu ile uluslararası medya organlarında yer alan iddialara göre, hükümetin sandık başına gidilmeden önce İran, Lübnan veya Gazze Şeridi hattında askeri bir operasyon başlatma ihtimali masada duruyor. Bu senaryolar, ülkedeki iç siyasi dengeler ile dış güvenlik politikalarının ne denli hassas bir çizgide ilerlediğini gösteriyor.
Diplomatik kanatlardaki hareketlilik de bu iddiaları destekler nitelikte gelişmeler barındırıyor. ABD Başkanı Donald Trump ile Netanyahu'nun ekim ayının ilk haftasında bir araya gelerek İsrail'in 27 Ekim'deki genel seçimleri ile ABD'nin 3 Kasım'daki Kongre ara seçimleri öncesinde İran'a yönelik olası ortak bir askeri hamleyi ele aldığı basına yansımıştı. Bu görüşme iddiaları, bölgede tansiyonun önümüzdeki haftalarda daha da yükselebileceği yönündeki kaygıları artırıyor.
Seçim takvimi yaklaşırken ortaya çıkan bu istihbarat raporları, İsrail iç siyasetindeki rekabetin güvenlik argümanlarıyla nasıl şekillendiğini de gözler önüne seriyor. Hem hükümet kanadının hem de muhalefetin dış tehditler üzerinden yürüttüğü stratejiler, sandık sonuçlarını doğrudan etkileyebilecek etkenler arasında yer alıyor. Güvenlik bürokrasisinin aldığı önlemler ve yapılan uyarılar, önümüzdeki günlerde bölgedeki diplomatik ve askeri dengelerin seyrini belirleyecek ana unsurlar olmayı sürdürüyor.
AI YORUMU
Seçim dönemlerinde güvenlik risklerinin ön plana çıkarılması, siyasi liderlerin iç kamuoyundaki desteğini konsolide etmek için sıklıkla başvurduğu stratejik bir yöntem olarak dikkat çekiyor. Elindeki istihbarat verilerine atıfta bulunan Netanyahu'nun bu hamlesi, yaklaşan sandık maratonunda güvenlik söylemini merkeze yerleştirdiğini gösteriyor. Olası bir dış operasyon veya çatışma senaryosu, seçmenin sandık başındaki tercihini doğrudan etkileyebilecek potansiyele sahip bulunuyor. Karşılaştırıldığında, önceki seçim dönemlerine kıyasla bu kez bölgesel aktörlerin doğrudan hedef gösterilmesi, siyasi tansiyonun eşiğini çok daha yukarı taşıyor.
Ortadoğu Anlayış Enstitüsü ile YouGov'un altı eyalette gerçekleştirdiği anket, seçmenlerin büyük bölümünün İsrail'e bomba transferinin durdurulmasını desteklediğini ortaya koydu. Araştırma, 3 bin 200 katılımcının askeri yardımların azaltılmasından yana olduğunu gösterdi.
Altı kritik eyalette yapılan ankete 3 bin 200 seçmen katıldı.
Maine'de İsrail'e bomba transferini önleme desteği yüzde 65'e ulaştı.
Katılımcıların çoğu İran'la savaşta en çok İsrail'in kazandığını düşünüyor.
Ortadoğu Anlayış Enstitüsü ile YouGov araştırma şirketinin ortaklaşa düzenlediği kapsamlı bir kamuoyu yoklaması, ABD genelindeki bazı stratejik bölgelerde Tel Aviv yönetimine sağlanan askeri desteğe karşı halk muhalefetinin boyutlarını gözler önüne serdi. Eylül ayının sonu ile ekim ortası aralığında yürütülen çalışmada; Georgia, Iowa, Maine, Kuzey Carolina, Ohio ve Teksas eyaletlerinde yaşayan 3 bin 200 muhtemel seçmenin görüşleri alındı. Elde edilen veriler, Washington'ın Ortadoğu'daki müttefikine yönelik silah transferleri ve fonlama politikalarının Amerikan seçmeni nezdinde ciddi tartışmalara yol açtığını işaret ediyor.
Araştırma sonuçlarına göre, incelenen altı eyaletin tamamında İsrail'e yönelik bomba transferlerinin engellenmesini savunanların oranı, karşı çıkanların oranını açık şekilde geride bıraktı. Özellikle Maine eyaletinde bu tedbirlere destek verenlerin oranı yüzde 65 gibi yüksek bir seviyeye ulaşırken, karşı duruş sergileyenler yüzde 22'de kaldı. Benzer biçimde Georgia'da yüzde 55, Iowa'da yüzde 56, Kuzey Carolina'da yüzde 51, Ohio'da yüzde 57 ve Teksas'ta yüzde 54 oranında katılımcı sevkiyatların durdurulması gerektiği yönünde görüş bildirdi. Öte yandan her yıl İsrail'e aktarılan 3,3 milyar dolarlık askeri yardım fonunun azaltılmasına yönelik eğilim de benzer oranlarla karşılık buldu.
Ankete katılan seçmenlerin bölgesel ve siyasi eğilimleri incelendiğinde, Demokratlar ile bağımsızların yanı sıra Cumhuriyetçi seçmenlerin de önemli bir kesiminin silah transferlerine mesafeli durduğu görüldü. Beş eyalette Cumhuriyetçi tabanın en az üçte birinin bomba transferlerinin yasaklanmasını desteklemesi dikkat çekti. Bu durum, yaklaşan seçim döneminde adaylar açısından askeri yardım politikalarının hassas bir denge unsuru haline geldiğini gösteriyor. Nitekim Senatoda İsrail'e silah akışını kısıtlamaya yönelik önergeler oylanırken, siyasi isimlerin aldıkları pozisyonlar eyalet bazındaki rekabetin kaderini etkileyebilecek nitelik taşıyor.
Araştırma ayrıca katılımcıların bölgesel çatışmaların kazananlarına dair algılarını da masaya yatırdı. Bölgedeki savaş ortamından ABD'ye kıyasla İsrail'in daha fazla kâr sağladığını düşünenlerin oranı bütün eyaletlerde çoğunluk oluşturdu. Georgia'da katılımcıların yüzde 50'si bu görüşü paylaşırken, Iowa'da bu oran yüzde 54, Maine'de ise yüzde 59 olarak kayda geçti. Elde edilen tüm bu bulgular, Gazze'deki çatışmalara ve dış politika tercihlerine yönelik toplumsal desteğin aşındığını ve seçmen eğilimlerinin Washington'daki geleneksel çizgiden uzaklaşmaya başladığını doğruluyor.
AI YORUMU
Washington yönetiminin dış politika kararları ile seçmen tabanının beklentileri arasındaki makas giderek açılıyor. Araştırma kapsamındaki altı eyalette seçmenlerin yarıdan fazlasının askeri yardımların azaltılmasını desteklemesi, dış politika tercihlerinin iç siyasette maliyet yaratmaya başladığını net biçimde gösteriyor. Özellikle Maine'deki yüzde 65'lik kesimin silah sevkiyatına karşı çıkması, koltuğunu korumaya çalışan siyasetçiler için sandık başında ciddi bir risk faktörüdür. Adaylar dış politika ezberlerini gözden geçirmezse, bu durum önümüzdeki seçimlerde dengeleri değiştirebilir.
