Biruni Üniversitesi, Kişiselleştirilmiş Tedavide Yanıt Oranını %7,5 Artırdı

Mass General Brigham, tek bir yüz fotoğrafından biyolojik yaşı hesaplayan yapay zekâ modeli geliştirdi. 42 milyon fotoğrafla eğitilen sistem, kanser hastalarının yaşam beklentisini analiz ediyor. Model, gerçek yaşından 5 yıl daha yaşlı görünenlerde ölüm riskinin yüzde 21 arttığını tespit etti.

• 42 milyon fotoğrafla eğitilen yapay zekâ, biyolojik yaşı 5,1 yıl ortalama hata payıyla tahmin ediyor.
• Radyoterapi gören 34 binden fazla kanser hastasının görüntüleriyle ölüm riski sınıflandırması yapılır.
• Gerçek yaşından 5 yıl yaşlı görünen hastalarda ölüm riski yüzde 21 oranında artıyor.

Mass General Brigham Kanser Enstitüsü araştırmacıları, insan yüzündeki yaşlanma belirtilerini dijital biyobelirteçlere dönüştüren iki farklı yapay zekâ modeli geliştirdi. Çalışma, yalnızca tek bir fotoğraf kullanarak hastaların biyolojik yaşını hesaplamayı ve kanser tedavisi sürecindeki hayatta kalma olasılıklarını öngörmeyi hedefliyor. Sistemin temelini oluşturan FAHR-Face modeli, masked autoencoder tekniğiyle 42 milyondan fazla yüz fotoğrafı üzerinde eğitilerek yüz yapısı ve sağlık göstergeleri arasındaki ilişkiyi çözmeyi başarıyla tamamladı.

FAHR-FaceAge alt modeli, takvim yaşından farklı olarak fizyolojik yaşlanmayı yansıtan biyolojik yaşı tespit etmek üzere tasarlandı. Testlerde modelin takvim yaşını tahmin ederken ortalama hata payı 5,1 yıl olarak ölçüldü; bu değer, karşılaştırılan diğer modellerdeki 6,92 yıllık hatanın altındaydı. Yapılan analizlerde makyaj, gözlük, yüz germe ameliyatları ve ışık koşullarının tahmin doğruluğunu önemli ölçüde etkilemediği, yalnızca burun estetiği geçirenlerde küçük sapmalar görüldüğü belirlendi. Modelin odaklandığı bölgeler arasında nazolabial kıvrımlar, göz çukurlarının üzerindeki alın kısmı ve şakaklar yer alıyor.

Diğer model olan FAHR-FaceSurvival ise radyoterapi tedavisi gören 34 binden fazla kanser hastasının fotoğraflarıyla eğitilerek hayatta kalma analizleri yapıyor. Bu model, yaklaşık 4 ve 5 bin kişiden oluşan iki ayrı test grubunda hastaları ölüm riskine göre sınıflandırmada oldukça başarılı sonuçlar verdi.

Radyasyon onkoloğu Raymond Mak, yaşlanan nüfus nedeniyle tedavi öncesi fiziksel kapasite ve kırılganlık ölçümlerine olan ihtiyacın arttığını vurguladı. Araştırmanın kıdemli yazarı Hugo Aerts, basit bir yüz fotoğrafından hayatta kalma sonuçlarını tahmin etmenin klinik uygulamalar için büyük bir atılım olduğunu ifade etti. Ekip, bu yaklaşımın farklı sağlık göstergeleri için sıfırdan sistem eğitmek yerine mevcut altyapıyı kullanmanın kolaylığını sağladığını belirtti. Ayrıca kamuya açık bir çalışma başlatılarak katılımcıların 10 dakikada kendi FaceAge tahminlerini alması sağlanıyor.

Günümüzde doktorlar, yoğun tedavilere giren hastaların fiziksel dayanıklılığını klinik deneyimlerine ve ek testlere dayanarak değerlendiriyor. Geliştirilen bu yapay zekâ araçları, özellikle ileri yaş grubundaki hastalarda risk değerlendirmesini hızlandırabilecek ve görsel bir baz sağlayabilecek potansiyele sahip. Ancak araştırmacılar, bu modellerin tek başına kesin bir tıbbi teşhis koyamayacağını, klinik uygulamalarda doktorların kararlarını destekleyen araçlar olarak daha fazla doğrulama sürecinden geçmesi gerektiğinin altını çiziyor.

Haberin tam sayfası →

Meme kanseri tedavisi gören kadınların yaşadığı kalıcı hafıza kaybı ve beyin sisine karşı yeni bir molekül umut vadediyor. UCLA Health uzmanlarının yürüttüğü çalışmada, okzalasetat takviyesinin hastaların zihinsel performansını ve odaklanma becerilerini önemli ölçüde artırdığı belirlendi.

• UCLA Health merkezindeki klinik araştırmaya 18 kadın katılımcı dahil edildi.
• Katılımcılara 8 hafta boyunca günde iki kez 500 miligram okzalasetat verildi.
• Test skorları ortalama 29,1'den 55,5 seviyesine yükselerek normale döndü.

Kanser rehabilitasyonu alanında yürütülen yeni bir bilimsel araştırma, meme kanserini atlatan kişilerin sıklıkla karşılaştığı bilişsel gerilemeye karşı umut verici sonuçlar ortaya koydu. Amerika Birleşik Devletleri merkezli UCLA Health Jonsson Kapsamlı Kanser Merkezi tarafından gerçekleştirilen klinik çalışmada, hücre içi enerji üretimini destekleyen okzalasetat molekülünün zihinsel performansı yukarı taşıdığı saptandı. JCO Oncology Advances dergisinde yayımlanan bulgular, bu özel besin takviyesinin odaklanma sorunlarını ve hafıza zayıflığını hafifletebildiğini kanıtladı.

Meme kanseri tanısı alan hastaların önemli bir bölümü, uygulanan kemoterapi ve hormonal tedavilerin ardından yıllarca süren zihinsel yorgunluk ve dikkat eksikliği yaşıyor. Mevcut tıbbi yaklaşımlarda bu kalıcı belirtileri giderecek alternatiflerin kısıtlı olması, uzmanları hücresel düzeyde yeni çözümler aramaya yöneltti. Araştırma ekibi, hücrelerin enerji santralleri olan mitokondrileri hedefleyen ve beyindeki kimyasal sinyalleşmeyi düzenleyen okzalasetat molekülünü incelemeye aldı.

Gerçekleştirilen faz 2 klinik deneyi, erken evre meme kanseri geçmişi bulunan ve tanı sonrasında şiddetli bilişsel zorluklar çeken 18 kadın katılımcıyla yürütüldü. Yaş ortalaması 50 olan ve büyük kısmına endokrin tedavisi uygulanan gruba sekiz hafta boyunca düzenli olarak okzalasetat takviyesi sağlandı. Sürecin sonunda tedaviyi tamamlayan tüm katılımcılarda hafıza ve algı sorunlarının gerilediği, zihinsel işlem hızının arttığı gözlemlendi.

Çalışmanın baş yazarı Dr. Patricia Ganz elde edilen verilerin heyecan verici olduğunu belirtirken, küçük örneklem grubu ve kontrol grubunun eksikliği nedeniyle sonuçların plasebo testleriyle doğrulanması gerektiğini vurguladı. Araştırma ekibi, 2026 yılının sonlarına doğru daha geniş katılımlı ve randomize yeni bir klinik deneme başlatmaya hazırlanıyor. Uzmanlar, bu takviyenin gelecekte resmi onay alması halinde milyonlarca kanser hastasının günlük yaşam kalitesini doğrudan değiştirebileceğini öngörüyor.

Haberin tam sayfası →

Yapay zeka destekli bir aracın önerisi doğrultusunda ilaç dozajını değiştiren kullanıcı, yaşanan olumsuz sağlık sonuçları nedeniyle hayatını kaybetti. Olay, sağlık alanında yapay zeka araçlarının kullanımındaki güvenlik risklerini yeniden gündeme getirerek kullanıcıların dijital tavsiyelere karşı temkinli olması gerektiğini gösterdi.

• Yapay zeka tavsiyesiyle doz değiştiren bir hasta hayatını kaybetti.
• Sağlık uygulamalarının tıbbi öneri kapasitesi güvenlik tartışmalarını alevlendirdi.
• Dijital sağlık asistanlarının denetimi konusunda uzmanlar uyarıda bulundu.

Modern tıbbi teknolojilerin günlük hayata entegrasyonu, kişisel sağlık yönetimi konusunda yeni araçların yaygınlaşmasını sağladı. Ancak, bir kullanıcının yapay zeka tabanlı bir sistemin verdiği ilaç kullanım önerisine uyarak dozaj değişikliği yapması, ciddi bir sağlık trajedisiyle sonuçlandı. Söz konusu olay, dijital platformların sunduğu tavsiyelerin tıbbi denetim ve onay süreçlerinden geçip geçmediği sorusunu saniyeler içerisinde herkesin gündemine taşıdı.

Kullanıcının ilaç dozajını hangi parametrelere dayanarak değiştirdiği ve yapay zeka yazılımının kendisine hangi verileri sunduğuyla ilgili detaylı incelemeler başlatıldı. Sağlık otoriteleri, bu tür yazılımların genel bilgilendirme amacıyla geliştirildiğini, ancak bireysel tedavi süreçlerinde doktor tavsiyesinin yerini asla alamayacağını vurguladı. Yazılımların sunduğu önerilerin gerçek bir hekim görüşüyle doğrulanmaması, hastaların yanlış tedavilere yönelme riskini artırıyor.

Yapay zeka sistemleri, büyük veri kümelerini analiz ederek hızlı sonuçlar üretse de tıbbi bir teşhis veya tedavi planı sunacak klinik olgunluğa henüz ulaşamadı. Özellikle kronik rahatsızlıkları olan bireylerin, dijital asistanlardan gelen önerileri bir uzman görüşü gibi algılaması, telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurabiliyor. Teknoloji şirketleri, ürünlerinin sorumluluk reddi metinlerinde tıbbi tavsiye vermediklerini belirtse de kullanıcı arayüzlerinin bu durumu yeterince net yansıtmadığı eleştirileri yapılıyor.

Sağlık uygulamalarının tasarımında kullanıcı güvenliğini ön planda tutan düzenlemeler, yapay zeka çağının temel gereksinimlerinden biri haline dönüştü. Bundan sonraki süreçte, benzer trajedilerin yaşanmaması adına yapay zeka modellerinin sağlık verilerini işleme ve yorumlama süreçlerinde daha katı standartlar getirilmesi bekleniyor. Hekimler ve yazılımcıların iş birliği, dijital sağlık araçlarının daha güvenli bir yapıya kavuşması için zorunlu görülüyor.

Kullanıcılar artık dijital sağlık uygulamalarıyla etkileşime girerken, elde ettikleri her türlü tavsiyeyi profesyonel bir tıbbi süzgeçten geçirmek zorunda. Teknolojik ilerlemelerin sağladığı kolaylıklar, bireysel kararlarla birleştiğinde hayati bir sorumluluk yüklüyor. Sağlık verilerini yöneten bu sistemlerin, birer karar destek mekanizması olmaktan çıkıp, otonom birer uzman gibi algılanması, dijitalleşmenin en büyük riskleri arasında yer alıyor.

Haberin tam sayfası →

Afrika kıtasında Ebola salgınında ölenlerin sayısı 5 bin sınırına yaklaştı. Kıta ülkeleri, hastalığın yayılmasına rağmen sınırlarını kapamamayı kabul etti. Afrika CDC, bu kararın kontrolsüz geçişleri artırabileceği uyarısında bulundu.

• 5 bin can kaybına rağmen sınırlar açık kalacak
• Sağlık bakanları koordinasyon artışı konusunda anlaştı
• Afrika CDC geçişlerin kontrolden çıkacağından endişeli

Afrika kıtasında etkisini sürdüren Ebola salgını, giderek ağırlaşan bir seyir izliyor. Bölgedeki resmi veriler, salgından kaynaklanan toplam can kaybının 5 bin kişiye yaklaştığını gösteriyor. Bu rakam, hastalığın kontrol altına alınmasında yaşanan zorlukların boyutunu gözler önüne seriyor.

Salgının hızla yayılması üzerine kıta ülkelerinin sağlık bakanları bir araya gelerek kritik bir toplantı düzenledi. Toplantıda alınan en dikkat çekici karar, ülkeler arasındaki sınırların kapatılmaması yönünde oldu. Bakanlar, bu politikanın sağlık koordinasyonunun artırılmasıyla dengeleneceği görüşünde birleşti.

Alınan bu karar, uluslararası sağlık otoriteleri tarafından farklı bakış açılarıyla değerlendiriliyor. Afrika CDC yetkilileri, sınırların tamamen kapatılmasının ters bir etki yaratabileceği uyarısında bulundu. Kurum, resmi kapıların kapanmasının kontrolsüz yollarla geçişleri tetikleyebileceğine dikkat çekti.

Bu stratejik tercih, kıta genelindeki hareketliliği düzenlemeye yönelik yeni bir yaklaşımı temsil ediyor. Sınırların açık kalması, ticari ve insani akışların devamlılığını sağlarken virüsün yayılma hızını yavaşlatma konusunda risk taşıyor. Sağlık sistemleri arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi, bu riskin azaltılmasında öne çıkan anahtar unsur olarak görülüyor.

Uzmanlar, sınırların açık tutulmasının yalnızca denetim mekanizmalarının sıkılaştırılmasıyla anlamlı olacağını belirtiyor. Kontrolsüz geçişlerin artması ihtimali, salgının yeni odak noktaları yaratma tehlikesini beraberinde getiriyor. Bu nedenle ülkeler arası sağlık verilerinin paylaşımı ve ortak takip protokolleri hayati önem arz ediyor.

Önümüzdeki dönemde salgının seyrinin, sınırların açık tutulma politikasının başarısına bağlı olarak şekilleneceği öngörülüyor. Can kaybı rakamlarının 5 bin eşiğinin üzerinde kalıp kalmayacağı, bu kararın etkinliğini ölçmek için temel göstergelerden biri olacak. Bölgedeki toplumsal dayanışma ve sağlık altyapısının gücü, bu mücadelenin sonucunu belirleyecek kritik faktörler arasında yer alıyor.

Haberin tam sayfası →