Japonya, Mars uydusu Phobos'tan örnek getirmek için uzay aracı fırlattı

Japonya Uzay Ajansı, Mars uydusu Phobos'tan kaya ve kum örnekleri toplamak amacıyla MMX görevini başlattı. Tanegaşima Uzay Merkezi'nden fırlatılan uzay aracının Mart 2031'e kadar Dünya'ya dönmesi planlanıyor.

• MMX uzay aracı 578 milyon dolarlık yatırımla H3 roketine yüklenerek fırlatıldı.
• Phobos'tan toplanacak numuneler Avustralya bölgesinde teslim alınacak.
• Görev başarılırsa Mars veya uydusundan ilk kez Dünya'ya numune getirilecek.

Japonya Havacılık ve Uzay Araştırma Ajansı, Mars'ın uydularını incelemek ve yüzeyden örnekler toplamak üzere planlanan Martian Moons eXploration misyonunu resmen hayata geçirdi. Beş yıl sürmesi öngörülen bu iddialı keşif için H3 roketinin yeni varyantı olan H3 F10 kullanıldı. Fırlatma operasyonu, ülkenin güneybatısındaki Kagoshima eyaletinde bulunan Tanegaşima Uzay Merkezi'nden 20 Ekim tarihinde gerçekleştirildi.

JAXA tarafından internet üzerinden canlı yayınlanan bu özel kalkış, dünyada bir ilk olma niteliği taşıyor. Uzay aracı, Mars yüzeyinden yaklaşık 6 bin kilometre yükseklikte yörünge izleyen ve 22 kilometre çapındaki Phobos adlı uyduyu yakından inceleyecek. Görevin temel amacı, uydunun yüzeyinden kaya ve kum gibi maddeleri toplayarak yeryüzüne ulaştırmak ve bu gök cisimlerinin kökenini aydınlatmak.

Toplamda 578 milyon dolarlık bir bütçeyle şekillendirilen MMX projesi başarıyla sonuçlanırsa, tarihte ilk defa Mars veya uydularından analiz amaçlı materyal getirilmiş olacak. Planlanan takvime göre uzay aracı, yolculuğunun ardından bir yıl içerisinde Mars etrafındaki yörüngeye oturacak ve Phobos üzerine iniş denemeleri gerçekleştirecek.

İniş, keşif ve Dünya'ya dönüş olmak üzere üç ana aşamadan oluşan sürecin Mart 2031 sonuna kadar tamamlanması öngörülüyor. Dönüş yolculuğu sırasında topladığı örnekleri özel bir kapsül içine yerleştirecek olan uzay aracı, bu modülü Avustralya topraklarında teslim alınmak üzere bırakacak.

Kaynak: Anadolu Ajansı Haberin tam sayfası →

Rus medya kuruluşları, Türkiye'deki deprem konut şantiyelerinin devasa ölçeğine geniş yer ayırdı. Malatya, Adıyaman, Hatay ve Kahramanmaraş'ta kurulan uydu kentler uluslararası basının dikkatini çekti.

• Malatya, Adıyaman, Hatay ve Kahramanmaraş'taki şantiyelerde saatte 23, günde 550 konut inşa ediliyor.
• İskenderun sahilinde 3,5 kilometrelik kıyı şeridini kapsayan 303 bin metrekarelik düzenleme yapıldı.
• Japonya finansmanı ve UNDP iş birliğiyle Hatay ile Kahramanmaraş'ta enkaz dönüşüm tesisleri kuruldu.

Türkiye'nin deprem bölgesinde yürüttüğü büyük çaplı yeniden inşa süreci uluslararası kamuoyunun yakın markajına girdi. Rus basınında yer alan kapsamlı haberlerde, bölgede yükselen devasa şantiyelerin modern uydu şehirlere dönüştüğü vurgulandı. Çalışmaların hızı ve ölçeği yabancı medya temsilcileri tarafından büyük bir hayranlıkla takip edildi.

Malatya'daki İkizce, Adıyaman'daki İndere, Hatay'daki Dikmece ve Kahramanmaraş'taki Altınova şantiyelerinde yürütülen faaliyetler raporda ön plana çıkarıldı. Bu dev sahalarda saatte 23, günde ise ortalama 550 konutun inşa edildiği kaydedildi. Konut hamlesinin yanı sıra sahil şeritlerindeki kentsel düzenleme çalışmaları da haberin ayrıntıları arasında yer aldı.

İskenderun sahilinde deprem nedeniyle 80 santimetrelik çökme yaşanan bölgede kapsamlı bir proje hayata geçirildi. Yürütülen çalışmalar neticesinde 3,5 kilometrelik kıyı şeridi ile 303 bin metrekarelik alan baştan aşağı yeniden düzenlendi. Sahil bandındaki bu yenileme operasyonu bölge halkının günlük yaşamına doğrudan etki etti.

Enkaz yönetimi ve geri dönüşüm faaliyetleri de projenin diğer ayağını oluşturdu. Japonya Hükümeti tarafından sağlanan 4,83 milyon dolarlık finansal destekle Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ortaklığında iki pilot tesis kuruldu. Ayrıca sahada kullanılmak üzere üç mobil kırma ünitesi tedarik edildi.

Kurulan bu tesislerde tehlikeli malzemeler geri dönüştürülebilir bileşenlerden titizlikle ayrıştırılıyor. Temizlenen beton atıkları kırılarak yol temel malzemesi ve kaldırım taşı gibi alanlarda yeniden değerlendiriliyor. Yürütülen bu çevreci ve pratik yöntemle hem hafriyat yükü hafifletiliyor hem de kaynaklar verimli şekilde kullanılıyor.

Kaynak: Enerji FM 100.5 Haberin tam sayfası →

Uzay yolculuğunun insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri, Mars'ta kalıcı koloni kurma planlarını riske atıyor. Yapılan yeni bir araştırma, derin uzay radyasyonunun kalp kasında kalıcı hasara ve damar çevresinde yara dokusu birikimine yol açtığını gösterdi.

• Derin uzay radyasyonu, sıçanlar üzerinde yapılan deneylerde kalp damarı çevresindeki yara dokusunu 270 gün sonra iki katına çıkardı.
• Mars'a düzenlenecek uzun süreli yolculuklar kozmik radyasyon ve mikro yerçekimi nedeniyle kalp ve damar sistemini tehdit ediyor.
• ABD'deki Wisconsin Tıp Fakültesi araştırmacılarının bulguları, Dünya'nın manyetik alanı dışındaki riskleri gözler önüne seriyor.

Tesla ve SpaceX şirketlerinin kurucusu Elon Musk, insanlığın tek bir gezegene bağımlı kalmaması gerektiğini savunarak uzun süredir Mars'ta devasa bir koloni oluşturmayı hedefliyor. Bu vizyon doğrultusunda geliştirilen Starship roketi, gelecekte yüz binlerce insanı ve gerekli kargo malzemelerini Kızıl Gezegen'e taşımak üzere tasarlandı. Ancak uzay yolculuğunun getirdiği fiziksel zorluklar, roket teknolojisinin ötesinde insan biyolojisinin de bu çetin ortama uyum sağlamasını gerektiriyor.

Dünya'nın koruyucu manyetik alanının ötesine geçen astronotlar, kozmik radyasyon ve mikro yerçekimi gibi tehlikeli etkenlerle baş etmek zorunda kalıyor. ABD'deki Wisconsin Tıp Fakültesi bilim insanlarının PLOS One dergisinde paylaştığı çalışma, bu çevresel faktörlerin kalp ve damar yapısında yarattığı kalıcı tahribatı inceledi. Araştırma ekibi, uzaydaki zorlu şartları simüle etmek amacıyla laboratuvar ortamında özel deneyler yürüttü.

Deney sürecinde orta yaşlı erkek sıçanlar, NASA'nın mikro yerçekimini taklit eden arka bacak askılama yöntemiyle otuz gün boyunca tutuldu. Aynı zamanda hayvanlar, Brookhaven Ulusal Laboratuvarı'ndaki Uzay Radyasyonu Laboratuvarı'nda yüksek enerjili protonlar, silikon ve demir iyonları içeren radyasyona maruz bırakıldı. Bu radyasyon türleri, gerçek uzay görevlerinde uzay araçlarının kalkanlarından sızabilecek potansiyel tehlikeleri temsil ediyor.

Kilogram başına bir joule soğurulan enerjiye eşdeğer 1,5 gray doz radyasyon alan sıçanlarda belirgin bir perivasküler fibrozis geliştiği saptandı. Damar çevresinde bağ dokusu birikmesine neden olan bu durum, kalp kasına giden kan akışını olumsuz etkileyerek kalp krizi riskini yükseltiyor. Radyasyona maruz kalındıktan 270 gün sonra yara dokusu miktarının iki katına çıkması, kalıcı hasarın zamanla ilerlediğini açıkça ortaya koyuyor.

Kaynak: Para Analiz Haberin tam sayfası →

NASA'nın kızıl gezegendeki keşif aracı Perseverance, toplamda 45,22 kilometre yol kat ederek Dünya dışı zemin sürüşü rekorunu kırdı. Önceki rekor sahibi Opportunity'nin neredeyse 15 yılda ulaştığı mesafeyi yaklaşık beş buçuk yılda geride bırakan araç, otonom yön bulma yazılımları sayesinde hızla ilerliyor. Görevin ilk etabında 20 kilometre hedeflenirken yeni uzatmayla araştırmaların 2028 sonuna kadar sürmesi planlanıyor.

• Perseverance, 45,22 kilometre katederek Opportunity'nin sürüş rekorunu kırdı.
• Araç bu mesafeye 15 yıl yerine 2.006 Mars gününde ulaştı.
• Mars Global Localization sistemi konumu 25 santimetre hassasiyetle 2 dakikada belirliyor.

Kızıl gezegen Mars'ta araştırmalarını yürüten NASA aracı Perseverance, 11 Ekim itibarıyla katettiği toplam mesafeyi 45,22 kilometreye çıkararak yeni bir rekora imza attı. Altı tekerlekten güç alan keşif robotu, bu sonuçla birlikte daha önce Opportunity aracına ait olan 45,16 kilometrelik Dünya dışı sürüş mesafesini geride bırakmış oldu. NASA'nın yaptığı bilgilendirmeye göre bu başarının arkasında gelişmiş otonom sürüş kabiliyetleri yer alıyor.

Perseverance bu mesafeye görevindeki 2.006'ncı Mars gününde erişirken selefi Opportunity benzer bir toplamı yaklaşık 15 yıllık zorlu bir çalışma sürecinde tamamlamıştı. Projenin başında keşif aracının yalnızca 20 kilometre civarında yol alması öngörülüyordu. Ancak aracın gösterdiği yüksek mekanik direnç ve yazılımsal verimlilik, uzay ajansının görev süresini 2028 yılının sonuna kadar uzatmasına zemin hazırladı.

Aracın katettiği toplam güzergâhın yüzde 90'ından fazlasında AutoNav isimli rota sistemi devreye girdi. Söz konusu altyapı, hareket esnasında çevresel görüntüleri işleyerek olası engelleri üç boyutlu haritaya aktarıyor ve yeryüzündeki yönlendiricilerin belirlediği hedefler arasında otomatik güzergâh oluşturuyor. Sürekli analiz yapabilme yeteneği sayesinde her manevrada duraksamayan araç, tek bir Mars gününde 412 metreye varan sürüşler gerçekleştirebiliyor.

Zemindeki tekerlek kaymaları ile optik ölçüm sapmalarının zamanla birikmesi rotadan sapma riskini doğurabiliyor. NASA, bu belirsizliği aşmak amacıyla şubat ayında devreye aldığı Mars Global Localization teknolojisinden faydalanıyor. Yörünge haritalarıyla navigasyon kameralarının panoramik görüntülerini kıyaslayan yazılım, kızıl gezegende uydu konumlama ağı bulunmamasına rağmen yaklaşık iki dakika içinde 25 santimetre hata payıyla yer tespiti yapabiliyor.

Hesaplama sürecinde ortaya çıkan işlem yükü ise artık emekliye ayrılan Ingenuity helikopterinin eski iletişim baz istasyonundaki işlemciye devredildi. Mevcut donanımın yeniden değerlendirilmesiyle geliştirilen algoritma, daha önce tamamlanan 264 farklı durak noktasında test edilerek tam isabet sağladı. Yeni sistem, Dünya'daki mühendislerin harita eşleştirmesi için harcadığı bir günü aşan bekleme sürelerini tamamen ortadan kaldırıyor.

Kaynak: Teknoblog Haberin tam sayfası →