Son dakika haberi çıktığı an telefonuna veya masaüstüne bildirim gelir.
İlgilendiğim konular
Bilim
NASA Orionid Meteor Yağmuru 2 Ekim-12 Kasım Sürecek, Zirve 21-22 Ekim
•2 dk okuma
Paylaş
HBilim
Fotoğraf: Ortadoğu Gazetesi
Özet
NASA, Orionid meteor yağmurunun 2 Ekim'den 12 Kasım'a kadar gökyüzünde aktif olacağını duyurdu. En yoğun izlenme 21-22 Ekim gecesinde bekleniyor ve uygun koşullarda çıplak gözle izlenebilecek. Bu dönem, Halley Kuyrukluyıldızı'nın kalıntılarının Dünya atmosferine girmesiyle oluşuyor.
Öne çıkanlar
Orionid yağmuru 2 Ekim‑12 Kasım arasında gözlemlenebilir
Yoğunluk 21‑22 Ekim gecesinde en yüksek seviyeye ulaşacak
Parçacıklar saniyede ~66 km hızla atmosfere giriyor
Haberin Detayı
Orionid meteor yağmuru, NASA’nın yayımladığı takvime göre 2 Ekim’de başlayıp 12 Kasım’da sona erecek. Bu tarih aralığı, yılın en uzun süren gökyüzü olaylarından biri olarak astronomi meraklılarının takvimine işleniyor. Yağmur, Halley Kuyrukluyıldızı’nın bıraktığı toz ve küçük parçacıkların Dünya’nın yörüngesine girmesiyle oluşuyor ve bu parçacıklar atmosferde yanarak ışık izleri bırakıyor.
NASA’nın belirttiğine göre, Orionid yağmurunun en yoğun dönemi 21‑22 Ekim gecesine denk geliyor. Bu iki gece, gökyüzünde dakikada birkaç ila onlarca meteorun kaydedildiği bir zirve bekleniyor. Özellikle ışık kirliliğinin düşük olduğu kırsal ve dağlık bölgelerde, çıplak gözle net bir izlenim sağlanabilecek. Gözlemcilerin, şehir ışıklarından uzak, açık bir ufuk çizgisine sahip alanları tercih etmesi öneriliyor.
Parçacıkların atmosfere giriş hızı yaklaşık 66 km/saniye olarak raporlanıyor. Bu yüksek hız, parçacıkların yanma sürecinde yoğun bir ısı üretmesine ve parlak ışık izlerinin ortaya çıkmasına yol açıyor. Işık izleri birkaç saniyeden birkaç dakikaya kadar sürebiliyor ve Orion takımyıldızının bulunduğu bölgeden geliyormuş gibi görünüyor, bu da adını buradan alıyor.
Orionid yağmurunun gözlemlenmesinde Ay’ın parlaklığı da rol oynayabilir. 26 Ekim’de gerçekleşecek dolunay, gece gökyüzünün aydınlığını artırarak daha sönük meteorların görülmesini zorlaştırabilir. Bu nedenle, dolunay öncesi ve sonrası geceler özellikle dikkatle planlanmalı.
NASA, izleyicilere ışık kirliliği düşük bölgelerde, açık hava koşullarını takip ederek ve gözlem süresini akşam erken saatlere denk getirerek en iyi deneyimi elde etmelerini tavsiye ediyor. Orionid yağmuru, Kuzey Yarımküre’deki gözlemcilerin güneydoğuya, Güney Yarımküre’deki gözlemcilerin ise kuzeydoğuya yönelmeleriyle daha iyi izlenebilecek. Bu doğal gösteri, astronomi tutkunları için yılın öne çıkan etkinliklerinden biri olarak öne çıkıyor.
AI YORUMUHaberinAi editör analizi
NASA’nın Orionid meteor yağmurunun 2 Ekim‑12 Kasım arasında süreceğini açıklaması, gözlemcilerin planlama yapması açısından kritik. Özellikle 21‑22 Ekim’deki zirve, dakikada birkaç düzine meteor anlamına geliyor ve bu yoğunluk, benzer yıllardaki ortalamaların çok üzerinde. Açık havada, ışık kirliliği düşük bölgelerdeki amatör astronomlar ve doğa fotoğrafçıları bu fırsatı değerlendirmeli. Eğer bulutlu hava veya dolunay gibi engeller yaşanmazsa, gözlem koşulları olağanüstü net olabilir.
Kaynak:
Ortadoğu Gazetesi
Bu haber, kaynaktaki bilgilerden yararlanılarak HaberinAi tarafından özgün biçimde
yazılmıştır; kaynak metin birebir kopyalanmaz, fotoğraf kaynağa bağlantıyla gösterilir.
Hata olabilir, ayrıntılar için kaynağa bakın. İçerik ve telif politikası
AI'YA SORBu haber hakkında merak ettiklerini sorabilirsin
NASA'nın kızıl gezegendeki keşif aracı Perseverance, toplamda 45,22 kilometre yol kat ederek Dünya dışı zemin sürüşü rekorunu kırdı. Önceki rekor sahibi Opportunity'nin neredeyse 15 yılda ulaştığı mesafeyi yaklaşık beş buçuk yılda geride bırakan araç, otonom yön bulma yazılımları sayesinde hızla ilerliyor. Görevin ilk etabında 20 kilometre hedeflenirken yeni uzatmayla araştırmaların 2028 sonuna kadar sürmesi planlanıyor.
Perseverance, 45,22 kilometre katederek Opportunity'nin sürüş rekorunu kırdı.
Araç bu mesafeye 15 yıl yerine 2.006 Mars gününde ulaştı.
Mars Global Localization sistemi konumu 25 santimetre hassasiyetle 2 dakikada belirliyor.
Kızıl gezegen Mars'ta araştırmalarını yürüten NASA aracı Perseverance, 11 Ekim itibarıyla katettiği toplam mesafeyi 45,22 kilometreye çıkararak yeni bir rekora imza attı. Altı tekerlekten güç alan keşif robotu, bu sonuçla birlikte daha önce Opportunity aracına ait olan 45,16 kilometrelik Dünya dışı sürüş mesafesini geride bırakmış oldu. NASA'nın yaptığı bilgilendirmeye göre bu başarının arkasında gelişmiş otonom sürüş kabiliyetleri yer alıyor.
Perseverance bu mesafeye görevindeki 2.006'ncı Mars gününde erişirken selefi Opportunity benzer bir toplamı yaklaşık 15 yıllık zorlu bir çalışma sürecinde tamamlamıştı. Projenin başında keşif aracının yalnızca 20 kilometre civarında yol alması öngörülüyordu. Ancak aracın gösterdiği yüksek mekanik direnç ve yazılımsal verimlilik, uzay ajansının görev süresini 2028 yılının sonuna kadar uzatmasına zemin hazırladı.
Aracın katettiği toplam güzergâhın yüzde 90'ından fazlasında AutoNav isimli rota sistemi devreye girdi. Söz konusu altyapı, hareket esnasında çevresel görüntüleri işleyerek olası engelleri üç boyutlu haritaya aktarıyor ve yeryüzündeki yönlendiricilerin belirlediği hedefler arasında otomatik güzergâh oluşturuyor. Sürekli analiz yapabilme yeteneği sayesinde her manevrada duraksamayan araç, tek bir Mars gününde 412 metreye varan sürüşler gerçekleştirebiliyor.
Zemindeki tekerlek kaymaları ile optik ölçüm sapmalarının zamanla birikmesi rotadan sapma riskini doğurabiliyor. NASA, bu belirsizliği aşmak amacıyla şubat ayında devreye aldığı Mars Global Localization teknolojisinden faydalanıyor. Yörünge haritalarıyla navigasyon kameralarının panoramik görüntülerini kıyaslayan yazılım, kızıl gezegende uydu konumlama ağı bulunmamasına rağmen yaklaşık iki dakika içinde 25 santimetre hata payıyla yer tespiti yapabiliyor.
Hesaplama sürecinde ortaya çıkan işlem yükü ise artık emekliye ayrılan Ingenuity helikopterinin eski iletişim baz istasyonundaki işlemciye devredildi. Mevcut donanımın yeniden değerlendirilmesiyle geliştirilen algoritma, daha önce tamamlanan 264 farklı durak noktasında test edilerek tam isabet sağladı. Yeni sistem, Dünya'daki mühendislerin harita eşleştirmesi için harcadığı bir günü aşan bekleme sürelerini tamamen ortadan kaldırıyor.
AI YORUMU
AutoNav ve yerel konumlandırma yazılımlarının getirdiği bağımsızlık, gezegen keşiflerinde yer kontrol merkezine olan operasyonel bağımlılığı kökten azaltıyor. Ingenuity helikopterinden arta kalan iletişim işlemcisinin konum hesaplama amacıyla yeniden görevlendirilmesi, kısıtlı uzay donanımlarının yaratıcı mühendislikle nasıl dönüştürülebileceğini kanıtlıyor. Önümüzdeki dönemde 2028 yılına kadar planlanan yeni rotalarda bu otonom çeviklik, bilim insanlarının çok daha sarp zeminlerden güvenle jeolojik örnekler toplamasına olanak tanıyacak.
Astronomlar, insan gözüyle yeşil olarak algılanabilecek nadir bir beyaz cüce yıldız tespit etti. Bu yıldız, kalsiyum, sodyum ve lityum gibi elementlerin karışımı sayesinde yeşil bir spektrum sergiliyor. Çalışma, 151 beyaz cüce arasında 65 ışık yılı uzaklıktaki bir nesneyi inceledi ve renk skalasının beklenenden daha geniş olabileceğini gösterdi. Uzmanlar, gelişen spektral analiz tekniklerinin benzer keşifleri artıracağını belirtiyor.
Yeşil renkli bir beyaz cüce yıldız tespit edildi
151 beyaz cüce, 65 ışık yılı uzaklıkta incelendi
Renk spektrumunda kalsiyum, sodyum ve lityum etkili
Evrenin renk çeşitliliği üzerine yapılan yeni araştırma, insan gözüyle yeşil olarak görülebilecek bir beyaz cüce yıldızın varlığını ortaya koydu. Bu nesne, tipik beyaz cücelerin mavi, beyaz ya da turuncu tonlarından farklı olarak, spektral analizde belirgin bir yeşil hat gösteriyor.
Araştırmada, Warwick Üniversitesi'nden astrofizikçi Mark Hollands, bu renk değişiminin yıldızın dış katmanındaki helyum ve diğer elementlerin etkileşiminden kaynaklandığını açıkladı. Özellikle atmosferde bulunan kalsiyum, sodyum ve lityum, ışığın dalga boylarını değiştirerek yeşil tonun ortaya çıkmasını sağlıyor.
İncelenen 151 beyaz cüceden yalnızca bir tanesinde bu özellik gözlemlendi; bu yıldız, yaklaşık 65 ışık yılı uzaklıkta bulunuyor. Beyaz cücelerin yüzeyinde demir, magnezyum ve sodyum gibi elementlerin bulunması, geçmişte yakın bir gezegen sisteminin kalıntılarını taşıdığını gösteriyor. Bu kalıntılar, yıldızın dış katmanlarıyla karışarak kimyasal izleri ortaya çıkarıyor.
Bilim insanları, bu tür spektral verilerin doğrudan gözlemle mümkün olmadığını, ancak ışığın dalga boylarına ayrılarak elde edilen tayf analizleri sayesinde renklerin belirlenebildiğini vurguluyor. Gelişen teknoloji ve daha hassas spektrometrelerin kullanımı, gelecekte benzer renk çeşitliliğine sahip beyaz cücelerin sayısının artacağını öngörüyor.
AI YORUMU
Yeşil renkli bir beyaz cüce, yıldız evrim modellerine yeni bir parametre ekleyerek teorik çalışmaları zenginleştirecek. Bu bulgu, özellikle yıldız sonrası evrelerdeki kimyasal sentez süreçlerini inceleyen astrofizikçileri etkiliyor. Gelecek gözlemlerde, benzer renkli cücelerin daha sık bulunması, galaktik kimyasal dağılımın yeniden değerlendirilmesine yol açabilir. Araştırmacıların spektroskopik yöntemleri geliştirmeye devam etmesi kritik.
NASA, Ay'ın dondurucu ortamlarında görev yapabilecek katı hal batarya prototiplerini tanıttı. SPEARS projesi kapsamında geliştirilen yeni enerji hücreleri, -170 dereceye varan soğuklarda fiziksel bütünlüğünü koruyor.
Prototip batarya hücreleri -170 dereceye kadar fiziksel hasar almıyor.
Sıvı elektrolit yerine katı seramik veya polimer tabanlı yapılar kullanılıyor.
Hücreler -80 dereceye kadar aktif çalışmayı sürdürebiliyor.
Uzay araştırmalarında enerji yönetimi, özellikle ekstrem sıcaklıkların görüldüğü gök cisimlerinde en büyük teknik engellerden biri olmayı sürdürüyor. Bu doğrultuda çalışmalarını yürüten uzay ajansı, Ay yüzeyindeki zorlu termal koşullara uyum sağlayabilecek yeni nesil bir enerji depolama sistemi üzerinde önemli bir başarı elde ettiğini duyurdu. Geliştirilen yenilikçi prototip hücreler, gelecekteki insanlı ve insansız Artemis misyonlarının enerji verimliliğini artırmayı amaçlıyor.
Yürütülen SPEARS projesi çerçevesinde, Langley Araştırma Merkezi'nde kapsamlı termal vakum testleri gerçekleştirildi. Yapılan bu deneyler sonucunda, batarya hücrelerinin -60 ile -80 derece aralığında başarılı bir performans gösterdiği ve -80 dereceye kadar aktif şekilde enerji üretebildiği saptandı. Daha düşük sıcaklıklarda ise enerji çıkışı durmasına rağmen, hücrelerin fiziksel yapısında herhangi bir bozulma veya hasar meydana gelmediği gözlemlendi.
Klasik lityum iyon sistemlerinde kullanılan sıvı elektrolitler, Ay gecelerinde görülen -200 dereceye varan donma noktalarında ciddi güvenlik riskleri barındırıyor. Yeni katı hal teknolojisinde ise sıvı yerine seramik veya polimer esaslı katı elektrolitlere yer veriliyor. Bu mimari, hem yangın risklerini ortadan kaldırıyor hem de bataryanın aşırı soğuklarda bile kalıcı zararlar görmesini engelliyor.
Ay'ın karanlık yüzünde veya uzun gecelerinde keşif araçlarının çalışır durumda kalabilmesi için yüksek miktarda enerji harcanıyor. Geliştirilen dayanıklı bataryalar sayesinde, her kullanım öncesi sürekli ısıtma zorunluluğu ortadan kalkabilir ve sadece operasyon sırasında küçük ısıtıcılarla hücreler istenen çalışma sıcaklığına getirilebilir. Bu durum uzay araçlarındaki toplam enerji tüketimi ile ağırlık yükünü hafifletebilir.
Ajans yetkilileri, ilerleyen dönemde farklı elektrot materyalleri deneyerek kapasiteyi artırmayı hedefliyor. Uzay görevlerinin yanı sıra bu teknolojinin havacılık ve taşınabilir elektronik sektörlerinde de değerlendirilebileceği öngörülüyor, ancak nihai kullanım için ileri aşama testlerin tamamlanması bekleniyor.
AI YORUMU
Geleneksel bataryaların uzayın uçucu termal döngülerinde yetersiz kalması, katı hal teknolojisini uzay endüstrisinin kilit noktası haline getiriyor. Isıtma maliyetlerinin azalması, Ay yüzeyindeki uzun vadeli keşif bütçelerini doğrudan rahatlatacaktır. Önümüzdeki süreçte bu malzemenin Dünya'daki ticari havacılık ve zorlu iklim cihazlarına ne kadar hızlı uyarlanacağı merak konusu.
Hubble Uzay Teleskobu, Dünya'dan 4,5 milyar ışık yılı uzakta bulunan SDSS J1038+4849 galaksi kümesinin kütleçekim merceklenmesi etkisiyle bir gülümseme şeklinde görünmesini kaydetti. Görüntüde iki parlak galaksi göz, ortadaki beyaz nokta burun ve geniş bir ağız oluşturuyor. Bu şekil, büyük kütleli galaksilerin ışığı bükerek yarattığı bir optik illüzyonun örneği. Uzmanlar, bu tür gözlemlerin evrenin kütle dağılımını ve Einstein'ın genel görelilik tahminlerini test etmede önemli olduğunu belirtiyor.
SDSS J1038+4849 galaksi kümesi 4,5 milyar ışık yılı uzakta
Kütleçekim merceklenmesi sayesinde gülümseme görüntüsü oluştu
Hubble ve ESA görseli iki parlak galaksi, bir burun ve geniş ağız gösteriyor
Uzay gözlemcileri, Hubble Uzay Teleskobu ve Avrupa Uzay Ajansı'nın ortak çalışması kapsamında, çok uzak bir galaksi kümesinin beklenmedik bir görsel özellik sergilediğini ortaya koydu. Kayda değer bu görüntü, 4,5 milyar ışık yılı ötedeki SDSS J1038+4849 adlı galaksi topluluğunun, ışığı güçlü kütleçekim alanlarıyla bükmesi sonucu oluşan bir optik illüzyon içeriyor.
Gözlemde iki büyük, turuncu renkli galaksi birbirine yakın konumlanarak "göz" şeklini oluşturuyor. Ortada yer alan daha soluk bir nokta, bir "burun" izlenimi verirken, arka plandaki daha uzak galaksilerin ışığı, kütleçekim merceklenmesiyle kavisli hatlar çizerek geniş bir "ağız" biçimini ortaya çıkarıyor. Bu düzen, Einstein'ın genel görelilik kuramıyla öngörülen kütleçekim merceklenmesinin klasik bir örneği olarak kabul ediliyor.
Kütleçekim merceklenmesi, dev galaksi kümelerinin uzay-zamanı bükerek ışığın yolunu saptırmasıyla gerçekleşir ve arka plandaki nesnelerin çoklu, bozulmuş ya da tamamen yeni şekillerde görünmesine neden olur. SDSS J1038+4849'ün ön planındaki kütle, arka plandaki ışığı bükerek gülümseme benzeri bir kompozisyon yaratmış; bu da astronomların kütle dağılımını ve karanlık madde etkilerini haritalamaları için değerli bir veri sunuyor.
Benzer kütleçekim merceklenmesi olayları geçmişte de kaydedilmiş; örneğin 2014'te MACS J1149.6+2223 galaksi kümesi, bir süpernovanın dört ayrı görüntüsünü oluşturmuştu. Bu tür gözlemler, sadece Einstein'ın teorik çerçevesini doğrulamakla kalmaz, aynı zamanda uzayın en uzak bölgelerindeki yapıların incelenmesine ve kozmik evrim modellerinin iyileştirilmesine de katkı sağlar.
AI YORUMU
Bu gözlem, evrenin büyük ölçekli yapılarının kütle dağılımını incelemede yeni bir pencere açıyor. Kütleçekim merceklenmesi sayesinde elde edilen veriler, karanlık madde haritalarını daha hassas bir şekilde çizmeye yardımcı olabilir. Uzmanlar, benzer olayların daha sık tespit edilmesiyle kozmik modellemelerin doğruluğunun artacağını ve uzay araştırmalarının yöneliminde önemli bir adım olacağını vurguluyor.
Fotoğraf: Ortadoğu Gazetesi 
