Körfez'de Kırmızı Alarm: ABD'den Tahliye Kararı

Eylül ayında fırlatılan Çin roketine ait yaklaşık 3,35 metre çapındaki dev parça, Minnesota'da mısır hasadı yapan bir çiftçinin tarlasında bulundu. Kontrolsüz şekilde Dünya'ya dönen uzay aracının kalıntıları geniş bir bölgede gökyüzünde parlak izler oluşturdu.

• Minnesota'da mısır tarlasında 3,35 metre çapında roket parçası bulundu.
• Enkaz, eylül ayında fırlatılan Çin'in Zhuque-2E roketine ait.
• Roket, Qianfan haberleşme ağı için 10 uydu taşıyordu.

Amerika Birleşik Devletleri'nin Minnesota eyaletinde sonbahar hasadını sürdüren bir çiftçi, mısır saplarının arasında devasa ve dairesel formda bir metal yığını fark etti. Çarşamba günü yapılan ihbarın ardından Stevens County Şerif Ofisi ekipleri tarla bölgesine intikal ederek söz konusu cismin varlığını resmen doğruladı. Uzmanlar tarafından yürütülen ilk incelemeler, nesnenin yaklaşık bir ay önce fırlatılan Çin menşeli Zhuque-2E roketine ait olduğunu netleştirdi.

Gobi Çölü'ndeki üssünden eylül ayında gökyüzüne gönderilen roket, Çin'in uzaydaki uydu ağını genişletmek amacıyla tasarlanmıştı. SpaceX Starlink projesine alternatif olarak geliştirilen Qianfan haberleşme ağı kapsamında 10 uydu taşıyan roket, yükünü 900 kilometre yükseklikteki dairesel kutupsal yörüngeye başarıyla bıraktı. Görevini tamamlamasının ardından motorlarını yeniden ateşleyerek Dünya'ya dönüş yolculuğuna başlayan araç, ilk turunu bile tamamlayamadan atmosfere giriş yaptı.

Atmosferde ilerlerken sürtünmenin etkisiyle yanmaya başlayan roketin kalıntıları, Kansas'tan Minnesota'ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada gökyüzünde parlak izler bıraktı. Wisconsin'in batı ucundan da gözlemlenebilen bu anların ardından parçalardan birinin tarlaya düştüğü anlaşıldı. Yetkililer halk için doğrudan bir tehlike bulunmadığını belirtirken, metal enkazın güvenli şekilde kaldırılması için eyalet ve federal düzeyde kurumlar arası ortak bir çalışma başlatıldı.

Uzay endüstrisinde görevini tamamlayan kademelerin genellikle yerleşim yerlerinden uzak okyanus alanlarına yönlendirildiği biliniyor. Zhuque-2E'nin ABD topraklarına kadar ulaşması, yörünge dışına çıkış aşamasındaki motor ateşlemesinde bir aksaklık yaşandığı ihtimalini güçlendiriyor. Şirketin haziran ayındaki uçuşunda da üst kademenin parçalanarak alçak Dünya yörüngesinde enkaz bırakmış olması teknik soru işaretlerini artırıyor.

Uluslararası hukuk çerçevesinde uzaya gönderilen araçların yeryüzünde sebep olduğu zararlardan fırlatmayı gerçekleştiren devlet sorumlu tutuluyor. Minnesota'daki dev metal parçanın tarladan nasıl çıkarılacağına dair operasyon sürerken, üretici şirketten henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Kontrolsüz uzay enkazlarının yerleşim yerlerine düşme riski, küresel uzay otoritelerinin güvenlik protokollerini yeniden tartışmaya açmasını tetikliyor.

Kaynak: CHIP Online Haberin tam sayfası →

Asya turunu sürdüren ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Çin ve Rusya liderleriyle yapılacak üçlü bir zirvenin küresel barışa katkı sunacağını belirtti. Mumbai temaslarında enerji ortaklığı ve savunma konularını ele alan bakan, nükleer silahlara sahip ülkelerin diyaloğunun güvenliği artıracağını vurguladı.

• ABD Dışişleri Bakanı Rubio, Çin ve Rusya ile üçlü nükleer zirve önerisini destekledi.
• Hindistan'daki temaslarda enerji güvenliği ve savunma işbirliği masaya yatırıldı.
• Rubio, Ukrayna istihbarat paylaşımı iddialarının gerçeği yansıtmadığını savundu.

Asya'daki resmi temaslarına devam eden Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanı Marco Rubio, iki günlük ziyaret programı kapsamında Hindistan'a geçti. Mumbai kentinde Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar ile bir araya gelen konuk bakan, ikili ilişkilerin derinleştirilmesi gerektiğini ifade etti. Gerçekleşen toplantıda stratejik ortaklığın yanı sıra enerji güvenliği ve savunma alanındaki ortak projeler detaylı şekilde ele alındı.

Görüşmelerin ardından basın mensuplarına değerlendirmelerde bulunan Rubio, Hindistan tarafıyla çok yakın bağlara sahip olduklarını ve yakında imzalanması beklenen ticaret anlaşması konusunda iyimser olduklarını dile getirdi. Dünyanın en büyük nükleer cephaneliklerini barındıran ülkelerin asgari düzeyde de olsa iletişim kurmasının daha güvenli bir ortam yaratacağını savundu.

Toplantı sırasında gündeme gelen Ukrayna başlığına da değinen konuk diplomat, Kiev yönetimiyle bağlantılı çevrelerin istihbarat eksikliği nedeniyle kayıplar yaşandığına yönelik iddialarını reddetti. Ukrayna'ya zarar vermek amacıyla kasıtlı bir siyasi talimat verilmediğini net bir dille ifade eden Rubio, istihbarat akışına dair eleştirilerin gerçeği yansıtmadığını dile getirdi. Bu konudaki spekülasyonların sahadaki gerçekçi tabloyu yansıtmadığının altını çizdi.

Ziyaretin enerji ayağında ise Hintli firmaların Venezuela ham petrolünü işleme kapasitesi ön plana çıktı. Hindistan'daki şirketlerin bu potansiyelini değerlendirmek üzere temaslarda bulunacağını belirten Rubio, enerji tedariği ve ekonomik başlıklar için Birleşik Arap Emirlikleri Dışişleri Bakanı Abdullah bin Zayid'in de katıldığı üçlü bir oturum gerçekleştirdi.

Kaynak: Anadolu Ajansı Haberin tam sayfası →

Kasım ayındaki ara seçimlerin ardından ABD yönetiminin ticaret politikalarını sertleştirmesi ve gümrük tarifelerini artırması bekleniyor. Allianz Trade raporuna göre korumacı adımlar küresel tedarik zincirlerini zorlarken yapay zeka talebi ticareti destekliyor.

• ABD tarifeleriyle bağlantılı ihracat kayıplarının 2025 yılında 74 milyar doları bulması bekleniyor.
• Olumsuz senaryolarda ortalama gümrük tarifesi oranının yüzde 21,3 seviyesine çıkabileceği tahmin ediliyor.

Küresel ticarette korumacı politikalar ve gümrük tarifelerine ilişkin belirsizlikler devam ederken, Amerika Birleşik Devletleri'nde kasım ayında yapılacak ara seçimlerin ardından ticaret politikalarının daha sert bir döneme girmesi bekleniyor. Allianz Trade tarafından yayımlanan Ekonomik Görünüm raporunda, küresel ticaretin jeopolitik gerilimler, enerji arzındaki aksaklıklar ve korumacı eğilimler nedeniyle köklü bir değişim sürecinden geçtiği vurgulanıyor. ABD'nin uygulamaya koyduğu gümrük tarifeleri ile Çin'deki zayıf iç talebin birleşmesi, Çinli şirketlerin ihracat rotasını Avrupa ve Küresel Güney pazarlarına çevirmesine yol açıyor.

Çin şoku 2,0 olarak adlandırılan bu süreç Avrupa ekonomileri üzerinde yoğun bir baskı oluştururken, artan rekabet ve azalan ihracat fırsatları ticaret dengelerini sarsıyor. Raporda aktarılan verilere göre, ABD tarifeleriyle bağlantılı ihracat kayıplarının 2025 yılında 74 milyar dolar düzeyinde gerçekleşeceği, 2026 döneminde ise 42 milyar doları bulacağı hesaplanıyor. Seçimlerin ardından ticaret savaşlarının tırmanabileceği ve olumsuz senaryolarda ortalama gümrük tarifelerinin yüzde 21,3 oranına kadar yükselebileceği öngörülüyor. Çin'in üretim fazlasına yönelik yeni ek vergiler getirilmesi ve üçüncü ülkeler üzerinden yapılan sevkıyatların soruşturulması başlıca risk başlıkları arasında yer alıyor.

Tüm bu korumacı baskılara karşın teknoloji odaklı gelişmeler ticaret hacmini ayakta tutan temel unsur olarak öne çıkıyor. Yapay zeka talebinin küresel mal ticareti büyümesine bu yıl 4,8 puanlık bir katkı sunması beklenirken, Avrupa'nın savunma harcamaları 0,2 puanlık destek sağlıyor. Buna karşılık Hürmüz Boğazı'nın kapanma ihtimali ticaret büyümesinden 2,1 puan, devam eden ticaret savaşları ise 0,4 puan siliyor. Yapay zeka kaynaklı güçlü talep dalgası, küresel ekonomideki yapısal ayrışmaları kısmen perdeleyerek farklı büyüme hızlarının ortaya çıkmasına neden oluyor.

Asya-Pasifik bölgesi, tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesinden ve yarı iletken girdilerine duyulan yoğun ihtiyaçtan doğrudan yararlanıyor. Yapay zeka tedarik zincirlerinde aktif rol alan Güney Kore'nin ihracatı yıllık bazda yüzde 10,5 artış gösterirken, Tayvan'da bu oran yüzde 30 seviyesine ulaşıyor. Meksika, Vietnam ve Malezya da tedarik zincirlerindeki kaymalardan olumlu etkilenen ülkeler arasında bulunuyor. Uzmanlar, yapay zekanın veri ve altyapı maliyetlerine rağmen Asya-Pasifik ekonomilerinde büyümenin yüzde 25'inin bu yatırımlardan kaynaklanacağını tahmin ediyor.

Gelecek döneme ilişkin beklentiler, serbest ticaret anlaşmalarının ihracata sunacağı ölçülebilir katkılara odaklanıyor. Son on iki ayda imzalanan anlaşmaların 2027 yılından itibaren küresel ticarete yıllık yaklaşık 0,1 puan destek vermesi bekleniyor. Avrupa Birliği, Hindistan ve Avustralya gibi pazarların bu anlaşmalardan kazançlı çıkması öngörülürken, tarife baskılarının getirdiği maliyetlerin dijital ve teknolojik yatırımlarla dengelenmeye çalışılacağı anlaşılıyor.

Kaynak: Bigpara Haberin tam sayfası →

Avustralya'dan ABD'ye gönderilen F-35 savaş uçağı bileşenleri, kargo görevlisinin sevkiyat talimatlarını okumaması yüzünden Hong Kong'a ulaştı. Çinli yetkililerin el koyduğu hassas parçalar yapılan girişimlere rağmen geri alınamadı.

• Parçalar arasında kokpit kanopisi ve silah bölmesi kapağı bulunuyor.
• Sevkiyat hatası nedeniyle F-35 gizli teknolojileri Çin'in eline geçti.
• ABD'nin parçaları geri alma girişimleri sonuçsuz kaldı.

Amerikan hava kuvvetlerinin envanterinde bulunan F-35 Lightning II savaş uçağına ait hassas bileşenler, lojistik süreçlerdeki ihmaller zinciri sebebiyle beklenmedik bir rota izledi. Onarım ve imha süreçleri için Avustralya'dan Amerika Birleşik Devletleri'ne ulaştırılması planlanan donanımlar, uluslararası silah ticareti düzenlemeleri kapsamında sıkı koruma altındaydı. Normal şartlarda Tayvan, Güney Kore ve San Francisco üzerinden ilerlemesi gereken sevkiyat, teslimat süresini tutturma telaşındaki bir kargo görevlisinin hatasıyla yön değiştirdi.

Görevi yürüten kargo personeli e-postadaki talimatları göz ardı ederek paketi Güney Kore üzerinden Hong Kong bölgesine sevk etti. 1997 yılından beri Çin yönetimi altında bulunan bu noktaya varan kargoya yerel yetkililer anında el koydu. Sevkiyatın içerisinde savaş uçaklarının radarlar tarafından tespit edilmesini zorlaştıran düşük görünürlük teknolojileriyle doğrudan ilişkili parçalar yer alıyordu. Özellikle radar dalgalarını emen özel kaplamaların yapısal özelliklerine dair detaylar barındıran bu donanımların kurtarılması için başlatılan diplomatik girişimler sonuç vermedi.

Yaşanan bu güvenlik açığı, Çin tarafının ele geçirilen parçalar üzerinde tersine mühendislik çalışmaları yürütebileceği yönündeki endişeleri tetikledi. Uzmanlar, Çin'in halihazırda geliştirdiği J-35 savaş uçağı programında bu bileşenlerden elde edilecek bilgileri kullanma ihtimalini değerlendiriyor. Parçaların fiilen incelenip incelenmediği doğrulanmasa da, Tayvan çevresindeki jeopolitik gerilimler göz önüne alındığında durumun yarattığı risk katlanarak artıyor. Askeri teknolojilerin güvenliğinin yalnızca üretim aşamasıyla sınırlı kalmadığı, nakliye süreçlerinin de aynı derecede titizlikle denetlenmesi gerektiği bir kez daha anlaşıldı.

Kaynak: CHIP Online Haberin tam sayfası →