Kaliforniya'daki 4.858 yıllık bristlecone çamı gizli konumda yaşıyor

Uluslararası bir araştırma ekibi, Kaliforniya bölgesinde üretilen elli binden fazla günlük sismik tahmini on bir yıllık verilerle test etti. Yapılan analizler, modellerin sarsıntıların sayı ve büyüklüğünü belirlemede başarılı olduğunu ancak kesin konum tespitinde zorlandığını gösterdi.

• Ağustos 2007 ile Ağustos 2018 arasında üretilen 51 bin 625 günlük tahmin incelendi.
• Büyüklüğü 3,95 ve üzerindeki 597 deprem verisi model sonuçlarıyla karşılaştırıldı.
• Modeller sayı ve büyüklük analizinde başarılı olurken konum tespiti sınırlı kaldı.

Bristol Üniversitesi öncülüğünde gerçekleştirilen uluslararası bir çalışma, sismik hareketliliği öngören matematiksel modellerin güvenilirlik derecesini masaya yatırdı. Bilim insanları, Kaliforniya için üretilen on bir yıllık gözlem verilerini kapsayan elli binden fazla tahmini detaylı bir şekilde inceledi. Nature Communications dergisinde yer bulan bu kapsamlı araştırma, Uluslararası Deprem Öngörülebilirliğini Araştırma İşbirliği tarafından yürütülen geniş çaplı bir deney temelinde şekillendi.

Elde edilen tüm bu veriler, aynı dönem zarfında Kaliforniya sınırları içinde kaydedilen, büyüklüğü 3,95 ve üzerinde olan 597 depremin gerçek kayıtlarıyla kıyaslandı. Çalışmanın en ayırt edici yöntemsel yönü, incelenen bütün tahminlerin sarsıntılar henüz meydana gelmeden evvel hazırlanmış olmasıydı.

Gerçekleştirilen testlerin sonuçları, geçmiş sismik kayıtlardan faydalanan modellerin gelecekteki aktiviteyi açıklama kapasitesine ışık tuttu. Buna göre algoritmalar, meydana gelecek sarsıntıların toplam sayısı ile büyüklük dağılımlarını hesaplamada yüksek bir istatistiksel tutarlılık sergiledi. Buna karşın depremlerin tam coğrafi konumlarını öngörme hususunda başarı oranının sayı ve büyüklüğe kıyasla daha kısıtlı seviyede kaldığı saptandı.

Çalışmanın başyazarı José A. Bayona, mevcut teknolojik ve bilimsel imkânlarla bir sonraki sarsıntının tam olarak nerede ve hangi dakikada gerçekleşeceğini söyleyebilen bir yöntemin bulunmadığına dikkat çekti. Modellerin asıl amacı, belirli bir zaman diliminde hangi bölgelerde riskin yüksek olduğunu göstermek ve kamu kurumlarının afet hazırlık süreçlerine veri sağlamaktır. Bu doğrultuda analiz kodları ve veriler, bağımsız bilim insanlarının denetimine sunulmak üzere kamuoyuna açıldı.

Ulaşılan sonuçların doğrudan farklı coğrafyalara aktarılamayacağı, tamamen Kaliforniya şartlarına özgü olduğu özellikle vurgulandı. Türkiye gibi farklı sismik özelliklere sahip bölgelerde benzer algoritmaların performansını ölçmek için yerel verilerle ayrı sınamaların yapılması şart koşuluyor. Bu durum, deprem modelleme çalışmalarının coğrafi temelli yerel araştırmalarla desteklenmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Kaynak: KARAR Haberin tam sayfası →

Doğada yüzlerce yıldır yaşamını sürdüren ve tarihe tanıklık eden en uzun ömürlü canlılar bilim insanlarını şaşırtmaya devam ediyor. Kuşlardan dev kaplumbağalara ve devasa bitkilere kadar uzanan bu organizmalar, zorlu doğa olaylarına karşı inanılmaz bir direnç sergiliyor.

• Wisdom adlı albatros 1956 yılından beri biliniyor ve yaklaşık 3 milyon mil uçtu.
• Saint Helena Adası'ndaki dev kaplumbağa Jonathan'ın 1832 doğumlu olduğu tahmin ediliyor.
• Almanya'daki bin yıllık gül çalısı 815 yılında dikildi ve savaş bombardımanından sağ çıktı.

Doğanın devasa zaman çizelgesinde insan ömrü oldukça kısa bir an gibi kalırken, yeryüzünde binlerce yıldır varlığını koruyan olağanüstü organizmalar bulunuyor. Kimi gökyüzünde kilometrelerce yol kat ederek yaşamını sürdürüyor, kimi asırlık gövdesiyle savaşlara ve afetlere direniyor, kimi ise tek bir kök üzerinde on binlerce yıldır neslini devam ettiriyor.

Pasifik Okyanusu'ndaki Midway Atolü'nde yaşayan Wisdom adlı Laysan albatrosu, doğada tespit edilen en yaşlı kuş olarak kayıtlara geçti. İlk defa 1956 yılında halkalanan bu deniz kuşu, üç milyon milden fazla uçuş gerçekleştirerek Dünya ile Ay arasındaki mesafeyi altı kez gidip gelmeye eşdeğer bir yol kat etti. Yaşamı boyunca büyük bir tsunamiden sağ kurtulan Wisdom, her sonbaharda aynı adaya dönerek yavrularını büyütmeye devam ediyor.

Güney Atlantik'te bulunan Saint Helena Adası'nın sembolü haline gelen Jonathan isimli dev kaplumbağa, yaklaşık 194 yıllık ömrüyle adanın en tanınmış sakini konumunda bulunuyor. Seyşeller kökenli olan bu yaşlı sürüngen, 1882 yılında adaya getirildi ve o dönemden beri vali konutunun arazisinde özenle bakılıyor.

Avrupa'nın merkezinde yer alan Almanya'nın Hildesheim kentindeki Meryem Ana Katedrali'nin yanında ise yaklaşık bin iki yüz yıllık bir gül çalısı yükseliyor. Bin Yıllık Gül adıyla bilinen ve 815 yılında dikildiği düşünülen bu köpek gülü türü bitki, İkinci Dünya Savaşı sırasındaki şiddetli müttefik bombardımanında katedral yıkılmasına rağmen hayatta kalmayı başardı. Günümüzde dokuz metreden fazla yüksekliğe ulaşan çalı, her yıl mayıs sonu ile haziran başı arasında çiçek açarak ziyaretçilerini ağırlıyor.

Kaynak: Haber Global Haberin tam sayfası →

Doğada, fermente meyvelerle sarhoş olan hayvanlar gözlemleniyor. İsveç'te, elma şarabı tüketen bir sığın, ağaca sıkışmış hâlde bulunmuş. Bilim insanları, bu davranışları alkol etkisiyle açıklamaya çalışıyor. Hayvan davranışları üzerine yeni bir bakış açısı sunuyor.

• İsveç'te elma şarabı tüketen sığın
• Ağaca sıkışmış halde bulunması
• Bilimsel açıklama: alkol etkisi

Doğada, hayvanların alkollü maddelere tepki gösterdiği raporlar, hayvan davranışları üzerine yeni sorular ortaya koyuyor. Örneğin, İsveç'te bir sığın, fermente elma şarabını tüketip sendeleyerek yürüdükten sonra bir ağaç kovuğuna sıkışmış olarak tespit edildi. Bu olay, hayvanların alkol etkisi altında nasıl davranabileceği konusunda ilk somut kanıtlar arasında yer alıyor.

Araştırmacılar, bu tür davranışların hayvanların sinir sistemine etki eden alkolden kaynaklandığını öne sürüyor. Alkol, sinir iletimini değiştirerek koordinasyon ve karar verme yetilerini azaltıyor. Bu nedenle, hayvanlar sarhoşluk benzeri belirtiler gösteriyor gibi görünebiliyor.

Hayvanların bu tür deneyimlerini incelemek, evrimsel biyoloji ve hayvan psikolojisi alanında önemli ipuçları sunuyor. Bilim insanları, farklı türlerde benzer davranışların karşılaştırılmasıyla, alkolün evrimsel bir avantaj sağlayıp sağlamadığını araştırıyor. Bu süreç, hayvan davranışlarının çevresel faktörlerle nasıl şekillendiğine dair daha derin anlayışlar kazandırabilir.

Çok sayıda hayvan türü, fermente meyveleri doğal ortamlarında tüketerek düşük seviyelerde alkol alıyor. Bu, hayvanların çevreleriyle etkileşiminde beklenmedik rol oynayabilir. Örneğin, bazı kuş türleri, meyve fermente olunca daha uzun süre uçabilirken, bazı memelilerde koordinasyon kaybı gözlemleniyor.

Bu araştırmaların ilerlemesi, hayvan refahı ve koruma politikaları için de etkili olabilir. Alkol tüketiminin hayvan davranışları üzerindeki uzun vadeli etkileri hâlâ net değil, ancak bilim insanları bu konuda daha fazla veri toplamak için çalışmalarını sürdürüyor.

Kaynak: Evrim Ağacı Haberin tam sayfası →

Gaziantep'in İslahiye ilçesinde bir bağ evinde telef olan dişi hindisini uyandırmaya çalışan erkek hindinin çabaları kameralara yansıdı. Hareketsiz kalan eşinin başından dakikalarca ayrılmayan hayvanın yaşadığı o anlar izleyenleri duygulandırdı.

• Gaziantep'in İslahiye ilçesindeki bir bağ evinde yaşanan olay cep telefonuyla kaydedildi.
• Erkek hindi, telef olan dişi hindiyi gagasıyla defalarca dürterek uyandırmaya çalıştı.
• Hayvanın eşinin başından dakikalarca ayrılmadığı ve tepki beklediği anlar görüntülendi.

Gaziantep bölgesinde kayda geçen sıra dışı bir olay, doğadaki canlılar arasındaki güçlü bağları bir kez daha gözler önüne serdi. İslahiye ilçesinde bulunan kırsal bir bağ evinde, henüz belirlenemeyen bir nedenle dişi bir hindi yaşamını yitirdi. Eşinin hareketsiz şekilde yere yığıldığını fark eden erkek hindi, hemen olay yerine yönelerek sıra dışı davranışlar sergilemeye başladı.

Hayatını kaybeden dişi hindinin başında nöbet tutan erkek hindi, çevredeki vatandaşların dikkatini çekti. Gagasıyla eşini defalarca dürten ve ayağa kaldırmaya çabalayan hayvan, aldığı karşılıksız tepkilere rağmen bölgeden uzaklaşmayı reddetti. Dakikalar süren bu ısrarlı çaba, çevredeki bir kişinin cep telefonu kamerasıyla saniye saniye kayıt altına alındı.

Ortaya çıkan görüntüler kısa sürede sosyal medyada yayılarak izleyenleri derinden etkiledi. Hayvanların da tıpkı insanlar gibi kayıp karşısında benzer duygusal reaksiyonlar verebileceğini kanıtlayan olay, doğaseverler tarafından ilgiyle karşılandı. Uzmanlar, bazı kuş türlerinin eşlerine karşı geliştirdiği bu tür sadakat göstergelerinin nadir olmadığını ancak kameralara yansımasının oldukça etkileyici olduğunu belirtti.

Kaynak: Yeni Şafak Haberin tam sayfası →