Brezilya Bilimler Akademisi geleceğin araştırmalara bağlı olduğunu açıkladı

Uluslararası bir araştırma ekibi, Kaliforniya bölgesinde üretilen elli binden fazla günlük sismik tahmini on bir yıllık verilerle test etti. Yapılan analizler, modellerin sarsıntıların sayı ve büyüklüğünü belirlemede başarılı olduğunu ancak kesin konum tespitinde zorlandığını gösterdi.

• Ağustos 2007 ile Ağustos 2018 arasında üretilen 51 bin 625 günlük tahmin incelendi.
• Büyüklüğü 3,95 ve üzerindeki 597 deprem verisi model sonuçlarıyla karşılaştırıldı.
• Modeller sayı ve büyüklük analizinde başarılı olurken konum tespiti sınırlı kaldı.

Bristol Üniversitesi öncülüğünde gerçekleştirilen uluslararası bir çalışma, sismik hareketliliği öngören matematiksel modellerin güvenilirlik derecesini masaya yatırdı. Bilim insanları, Kaliforniya için üretilen on bir yıllık gözlem verilerini kapsayan elli binden fazla tahmini detaylı bir şekilde inceledi. Nature Communications dergisinde yer bulan bu kapsamlı araştırma, Uluslararası Deprem Öngörülebilirliğini Araştırma İşbirliği tarafından yürütülen geniş çaplı bir deney temelinde şekillendi.

Elde edilen tüm bu veriler, aynı dönem zarfında Kaliforniya sınırları içinde kaydedilen, büyüklüğü 3,95 ve üzerinde olan 597 depremin gerçek kayıtlarıyla kıyaslandı. Çalışmanın en ayırt edici yöntemsel yönü, incelenen bütün tahminlerin sarsıntılar henüz meydana gelmeden evvel hazırlanmış olmasıydı.

Gerçekleştirilen testlerin sonuçları, geçmiş sismik kayıtlardan faydalanan modellerin gelecekteki aktiviteyi açıklama kapasitesine ışık tuttu. Buna göre algoritmalar, meydana gelecek sarsıntıların toplam sayısı ile büyüklük dağılımlarını hesaplamada yüksek bir istatistiksel tutarlılık sergiledi. Buna karşın depremlerin tam coğrafi konumlarını öngörme hususunda başarı oranının sayı ve büyüklüğe kıyasla daha kısıtlı seviyede kaldığı saptandı.

Çalışmanın başyazarı José A. Bayona, mevcut teknolojik ve bilimsel imkânlarla bir sonraki sarsıntının tam olarak nerede ve hangi dakikada gerçekleşeceğini söyleyebilen bir yöntemin bulunmadığına dikkat çekti. Modellerin asıl amacı, belirli bir zaman diliminde hangi bölgelerde riskin yüksek olduğunu göstermek ve kamu kurumlarının afet hazırlık süreçlerine veri sağlamaktır. Bu doğrultuda analiz kodları ve veriler, bağımsız bilim insanlarının denetimine sunulmak üzere kamuoyuna açıldı.

Ulaşılan sonuçların doğrudan farklı coğrafyalara aktarılamayacağı, tamamen Kaliforniya şartlarına özgü olduğu özellikle vurgulandı. Türkiye gibi farklı sismik özelliklere sahip bölgelerde benzer algoritmaların performansını ölçmek için yerel verilerle ayrı sınamaların yapılması şart koşuluyor. Bu durum, deprem modelleme çalışmalarının coğrafi temelli yerel araştırmalarla desteklenmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Kaynak: KARAR Haberin tam sayfası →

Yeryüzündeki tüm yaşam biçimlerinin nasıl işlediğini anlamak için yürütülen araştırmalar sürüyor. Uzmanlar, dünyada incelenen türlerden çok daha fazlasının bulunduğunu belirtiyor.

• Araştırmalar canlıların evrimini ve çevreleriyle etkileşimini inceliyor.
• Gezegendeki yaşam formları bilim insanlarının kapasitesini aşıyor.
• Biyolojik çeşitlilik konusundaki bilinmeyen türler keşfedilmeyi bekliyor.

Gezegenimizdeki biyolojik çeşitliliğin kökenini kavramak, doğa bilimlerinin temel amaçları arasında yer alıyor. Canlıların yaşam döngüleri, evrimsel süreçleri ve çevreleriyle kurdukları bağlar uzun süredir laboratuvarlarda ve arazilerde tetkik ediliyor.

Yürütülen akademik çalışmalar sayesinde doğadaki işleyişin mekanizmaları adım adım çözülüyor. Ancak uzmanların elindeki mevcut imkanlar, dünyadaki toplam canlı çeşitliliğini eksiksiz olarak incelemeye henüz yetmiyor.

Yeryüzünde keşfedilmeyi ve detaylıca incelenmeyi bekleyen çok sayıda organizma bulunuyor. Bu durum, bilim dünyasının önünde kat edilmesi gereken daha uzun bir yol olduğunu net biçimde gösteriyor.

Kaynak: Evrim Ağacı Haberin tam sayfası →

Son dönemde popülerlik kazanan yapay zeka sistemlerinin yeni bilimsel keşiflerdeki rolü tartışılıyor. İktibas Dergisi'nin gündeme getirdiği konu, teknolojinin bağımsız üretim kapasitesini ve insan faktörünün sınırlarını masaya yatırıyor. Uzmanlar makinelerin yarattığı verilerin arkasındaki yönlendirici gücü sorguluyor.

• İktibas Dergisi yapay zekanın keşif sürecindeki rolünü sorguladı.
• Makinelerin özerk olarak yeni bilimsel sonuçlara ulaşıp ulaşamayacağı tartışılıyor.
• İnsan müdahalesi olmadan yapılan analizlerin gerçek değeri araştırılıyor.

Son yıllarda bilişim dünyasında yaşanan gelişmeler, akıllı sistemlerin sadece veri işlemekle kalmayıp yeni teoriler üretebildiği iddialarını beraberinde getirdi. Pek çok teknoloji meraklısı algoritmaların laboratuvar ortamında insan yardımı olmadan çığır açan sonuçlara ulaştığını düşünüyor. Ancak bu durumun tam olarak nasıl gerçekleştiği ve arka plandaki dinamiklerin ne olduğu konusunda kafalarda soru işaretleri bulunuyor.

İktibas Dergisi tarafından ele alınan bu güncel tartışma, makinelerin bağımsız yaratıcılık sınırlarını sorgulamaya açıyor. Algoritmaların sunduğu sonuçların ne kadarının özgün bir keşif olduğu, ne kadarının ise devasa veri setlerinin istatistiksel birer türevi olduğu konusu bilişim çevrelerinde sıkça konuşuluyor. Yazarlar ve araştırmacılar, akıllı yazılımların çalışma prensiplerini daha yakından inceleme gereği duyuyor.

Bilimsel araştırma metodolojisinde insan faktörünün yeri hiçbir zaman göz ardı edilemez bir gerçek olarak duruyor. Yapay zeka sistemleri ne kadar gelişmiş olursa olsun, doğru soruları sormak ve elde edilen bulguları yorumlamak hâlâ insan iradesine bağlı kalmaya devam ediyor. Bu nedenle makinelerin tek başına bir mucize yarattığı yönündeki algının dikkatle süzgeçten geçirilmesi gerekiyor.

Önümüzdeki dönemde teknoloji dünyasının bu konudaki etik ve felsefi tartışmaları daha da derinleştirmesi bekleniyor. Kod tabanlı sistemlerin ürettiği çıktıların sahipliği ve bilime katkısının gerçek boyutu, önümüzdeki yıllarda akademik platformlarda sırasıyla masaya yatırılacak. Akıllı araçların sunduğu kolaylıklar ile insan emeğinin sınırları arasındaki çizgi netleşmeye çalışılacak.

Kaynak: İktibas Dergisi Haberin tam sayfası →

Hindistan'daki araştırmacılar, sarımsak kabukları ve plastik kullanarak elektrik üreten bir düzenek geliştirdi. Mutfak atıklarından elde edilen sistem, kapı açılıp kapanmasıyla oluşan hareketleri elektriğe dönüştürerek küçük sensörleri çalıştırabiliyor.

• Sarımsak kabukları ve polietilen plastik birleştirilerek elektrik üreten prototip hazırlandı.
• Geliştirilmiş çift taraflı tasarımda gerilim 400 volta, akım ise 65 mikroampere ulaştı.
• Sistem altı ay saklandıktan sonra çalışabildi ve 200 mekanik hareket döngüsüne dayandı.

Mutfaklarda genellikle çöpe atılan sarımsak kabukları, alternatif enerji çalışmalarında yeni bir materyal olarak değerlendirildi. Hindistan'da Manas Tiwari ve Deepak Bharti isimli araştırmacılar, kurutulup öğütülen bu kabukları polietilen plastik ile harmanlayarak özel bir düzenek tasarladı. Söz konusu sistem, iki farklı malzemenin birbirine temas edip ayrılması sırasında ortaya çıkan statik elektrik yüklerinden faydalanıyor.

Kapıların açılıp kapanmasıyla meydana gelen mekanik hareketleri elektrik sinyaline çeviren mekanizmanın ilk versiyonunda yaklaşık 210 volt gerilim ve 45 mikroamper akım ölçüldü. Sarımsak kabuklarının her iki tarafta da kullanıldığı bir sonraki aşamada ise gerilim yaklaşık 400 volta, akım ise 65 mikroampere kadar yükseltildi. Elde edilen enerji miktarı yüksek olmadığından, bu sistem büyük cihazlar yerine düşük güç tüketen sensörler için optimize edildi.

Geliştirilen prototip, pratik bir uygulama olarak ev güvenlik sistemlerinde test edildi. Kapı hareketinin tetiklediği elektrik sinyali elektronik kontrol birimine iletilerek uyarı mekanizmasının çalışması sağlandı. Yapılan testlerde, materyalin altı ay boyunca bekletildikten sonra bile işlevini koruduğu ve 200 mekanik döngüye dayanıklılık gösterdiği kaydedildi.

Sistemin tam anlamıyla bağımsız çalışabilmesi için henüz bazı engeller bulunuyor. Prototipte yer alan kontrol birimi ve kablosuz iletişim donanımı harici bir güç kaynağından beslenmeye devam ediyor, bu da mekanizmanın tamamen elektriksiz çalıştığı anlamına gelmiyor. IEEE Sensors Letters dergisinde yer bulan bu laboratuvar aşamasındaki çalışma, gıda atıklarının düşük enerjili elektronik sistemlerde değerlendirilebileceğine dair somut bir örnek sunuyor.

Kaynak: Sözcü Bilim-Teknoloji Haberin tam sayfası →