BM raporu: Küresel sıcaklık artışı 2100'e kadar 2,6 dereceyi bulacak

Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın yayımladığı son rapora göre dünya 2,6 derece ısınma rotasındayken, Türkiye G20 içinde emisyonları artmaya devam eden ülkeler arasında bulunuyor.

• Mevcut politikalar değişmezse küresel sıcaklık artışının bu yüzyılın sonunda 2,6-3,1 dereceye ulaşabileceği belirtiliyor.
• Yenilenebilir enerji üretimi 2025 yılında 10.730 teravatsaat ile dünya genelinde ilk kez kömürü geride bıraktı.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından hazırlanan Emissions Gap Report 2026, küresel iklim politikaları ile gerçek sera gazı salımları arasındaki devasa uçuruma dikkat çekiyor. Yayımlanan belgede, mevcut önlemlerin yetersiz kalması durumunda yüzyıl sonunda sıcaklık artışının Paris Anlaşması'nda hedeflenen 1,5 derecelik sınırın oldukça üzerine çıkacağı vurgulanıyor. Ulusal taahhütlerin eksiksiz uygulanması halinde bile dünyanın 2 derecenin üzerinde ısınma eğiliminde olduğu açıkça ifade ediliyor.

Küresel emisyonların dörtte üçünden sorumlu olan G20 grubu ülkeleri raporda merkez konuma yerleştirilirken, Türkiye'nin salımlarının hâlâ yükseliş trendinde olması dikkat çekiyor. Rapora göre ülkenin 2025 yılındaki sera gazı salımlarının yaklaşık 24,4 milyon ton karbondioksit eşdeğeri kadar arttığı hesaplanıyor. Buna karşın açıklanan 2035 yılına ait 643 milyon tonluk hedef, ilave politika gerektirmemesi sebebiyle sınırlı bir iddia düzeyine sahip olarak değerlendiriliyor.

Avrupa Birliği, Birleşik Krallık, Japonya ve Kanada gibi gelişmiş ekonomiler emisyonlarını azaltma patikasına girerken, Türkiye Rusya ile birlikte hedefleri mevcut senaryoların üzerinde kalan ülkeler arasında konumlanıyor. UNEP yetkilileri, enerji politikalarındaki net sıfır taahhütleri ile artan fosil yakıt üretim planları arasındaki çelişkinin küresel çabaları zayıflattığını belirtiyor.

Tüm bu olumsuz tablonun yanı sıra temiz enerji alanında tarihi bir eşik geride bırakıldı. Geçtiğimiz yıl yenilenebilir kaynaklardan elde edilen elektrik 10.730 teravatsaat ile küresel üretimin yüzde 33,8'ini oluşturarak ilk kez kömürü geride bıraktı. Güneş ve rüzgar yatırımlarının maliyetlerindeki düşüş enerji dönüşümünü hızlandırsa da, uzmanlar bu oranın Paris hedeflerini yakalamak için hâlâ yetersiz olduğunun altını çiziyor.

Kaynak: BBC Türkçe Haberin tam sayfası →

Birleşmiş Milletler raporuna göre küresel nüfus dengesi Asya yönünde değişti. Uzun süredir zirvede bulunan Tokyo üçüncü sıraya gerilerken Cakarta en kalabalık metropol oldu.

• Cakarta 41,9 milyonluk nüfusuyla dünyanın bir numaralı megakenti oldu.
• Tokyo 33,4 milyonluk nüfusuyla listenin üçüncü basamağına geriledi.
• Türkiye'nin en kalabalık kenti İstanbul 15,1 milyonla 18. sırada yer aldı.

Birleşmiş Milletler tarafından paylaşılan son küresel kentleşme görünümü raporu, dünya genelindeki büyük şehirlerin nüfus dağılımında köklü bir değişim yaşandığını gözler önüne serdi. Gezegenin en kalabalık yerleşim yerleri listesinde uzun yıllardır zirveyi kimseye kaptırmayan Asya merkezli metropollerin ağırlığı bir kez daha tescillendi. Yapılan araştırmalar, megakent sayısının dünya genelinde otuz üçe ulaştığını ve bu yerleşimlerin on dokuzunun doğrudan Asya kıtasında bulunduğunu ortaya koydu.

Japonya'nın başkenti Tokyo, uzun süredir elinde tuttuğu birincilik unvanını devretmek zorunda kaldı. Otuz üç milyon dört yüz bin kişilik nüfusa sahip olan Tokyo, listede üçüncü sıraya gerilerken zirvenin yeni sahibi Endonezya'nın başkenti Cakarta oldu. Cakarta, kırk bir milyon dokuz yüz binlik devasa nüfusuyla listenin en tepesine yerleşti. İkinci sırada ise otuz altı milyon altı yüz bin kişiye ulaşan Bangladeş'in başkenti Dakka yer aldı.

Uzman tahminlerine göre Dakka'nın mevcut büyüme ivmesini koruması durumunda, 2050 yılı itibarıyla elli iki milyon barajını aşması ve dünyanın en kalabalık şehri unvanını devralması bekleniyor. Küresel ölçekteki bu yoğun kentleşme dalgası, altyapı ve kaynak yönetimi gibi alanlarda yeni stratejilerin geliştirilmesini zorunlu kılıyor.

Türkiye'nin en büyük kenti İstanbul da Birleşmiş Milletler verilerinde kendine yer buldu. On beş milyon on beş bin kişilik nüfusuyla listede on sekizinci sırada yer alan megakenti, on dört milyon beş yüz binlik nüfusuyla Moskova takip etti. Listenin diğer basamaklarında ise Pekin on yedi milyon, Meksika'nın başkenti on yedi milyon yedi yüz bin ve Sao Paulo on dokuz milyon nüfusla sıralandı.

Kaynak: CNN Türk Haberin tam sayfası →

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi oturumunda konuşan Çin temsilcisi Fu Cong, Haiti'deki siyasi krizin çözülmesi ve seçimlerin artık ertelenmemesi gerektiğini belirtti. Ülkedeki şiddet sarmalına dikkat çeken Pekin yönetimi, tarafların kişisel çıkarları bir kenara bırakarak sorumluluk üstlenmesini istedi.

• Çin, Haiti'deki siyasi geçişin yavaşlaması ve seçimlerin sürekli ertelenmesinden duyulan endişeyi iletti.
• Haiti yönetiminin ve siyasi partilerin kişisel hesapları bırakarak irade göstermesi istendi.
• Ülkedeki yasa dışı silah akışının kesilmesi için BM yaptırımlarının ve ambargoların sıkı uygulanması çağrısı yapıldı.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde gerçekleştirilen Haiti oturumunda uluslararası toplumun bölgedeki tıkanıklığa yönelik endişeleri masaya yatırıldı. Toplantıda söz alan Çin'in BM Daimi Temsilcisi Fu Cong, uzun süredir devam eden siyasi geçiş sürecindeki yavaşlığın ve sürekli ertelenen oylamaların halkın güvenini sarstığını ifade etti. Karar alıcıların ve siyasi aktörlerin halkın huzurunu öncelemesi gerektiği vurgulandı.

Haiti genelinde süregelen şiddet olaylarının derin bir kaygı kaynağı olmaya devam ettiği aktarıldı. Yetkililerin asli vazifelerini yerine getirerek kapasite inşasını hızlandırması ve halkın can güvenliğini sağlayacak stratejiler geliştirmesi talep edildi. Çin tarafı, yerel otoritelerin sorumluluk almaktan kaçınmaması gerektiğini açıkça dile getirdi.

Güvenlik Konseyi tarafından onaylanan yaptırım yetkilendirmesi süresinin uzatılması kararı olumlu karşılandı. Üye devletlerin, özellikle yasa dışı mühimmat ve silah sevkıyatının yapıldığı kaynak ülkelerin ambargolara harfiyen uyması gerektiği vurgulandı. Silah akışının kesilmesi olmadan huzurun tesis edilemeyeceği kaydedildi.

Uluslararası ve bölgesel ortakların Haiti halkına verdiği desteğin önemine değinildi. BM kuruluşlarının yürüttüğü faaliyetlerin krizi aşmada kritik rol oynadığı belirtilerek ortak çabaların artırılması gerektiği ifade edildi.

Kaynak: hibya.com Haberin tam sayfası →

Küresel çapta izlenen yaban hayvanı topluluklarında ortalama yüzde 73 gerileme ölçüldü. Tatlı su ekosistemlerinde kayıp oranı yüzde 85 seviyesine ulaşırken, uzmanlar tarım ve enerji sistemlerinin acilen dönüştürülmesi gerektiğini vurguluyor.

• Latin Amerika ve Karayipler'deki popülasyonlar yüzde 95 oranında azaldı.
• Tatlı su ekosistemlerindeki canlı varlığı ortalama yüzde 85 geriledi.
• WWF raporuna göre küresel gayrisafi hasılanın yarısı doğaya bağımlı.

Dünya Doğayı Koruma Vakfı tarafından yayımlanan Yaşayan Gezegen Raporu, gezegendeki biyolojik çeşitliliğin karşı karşıya kaldığı tehlikenin boyutlarını gözler önüne seriyor. Binlerce omurgalı türüne ait on binlerce popülasyonu inceleyen araştırmacılar, yaban hayatı topluluklarının boyutunda ciddi bir küçülme tespit etti. Nehirlerin yönünün değiştirilmesi, baraj yapımı, su kirliliği ve aşırı avlanma gibi insan kaynaklı baskılar ekosistemleri hızla tüketiyor.

Coğrafi bölgelere göre incelenen veriler tahribatın dalga dalga yayıldığını gösteriyor. Latin Amerika ve Karayipler bölgesindeki izlenen popülasyonlar yüzde 95 oranında azalırken, Afrika'da yüzde 80, Asya-Pasifik'te ise yüzde 49'luk düşüş kaydedildi. Kuzey Amerika ile Avrupa ve Orta Asya'daki daha düşük oranlar, bu bölgelerdeki doğal yaşam alanlarının ölçümler başlamadan çok önce büyük oranda zarar görmüş olmasından kaynaklanıyor.

Doğadaki bu gerileme yalnızca çevresel bir sorun olmaktan çıkıp doğrudan ekonomik bir krize evriliyor. Küresel gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yarısı doğal sistemlerin sunduğu hizmetlere dayanırken, koruma altındaki kara ve iç su alanlarının oranı henüz yüzde 20 seviyesinde bulunuyor. Taahhüt edilen hedefler tutturulsa bile korunan alanların oranının sınırlı kalacağı öngörülüyor.

Boğaziçi Üniversitesi'nden iklim bilimci Prof. Dr. Levent Kurnaz, yalnızca koruma alanları ilan etmenin tahribatı durdurmaya yetmeyeceğini belirtiyor. Kurnaz, tarım, arazi kullanımı, üretim ve tüketim alışkanlıklarının kökten değiştirilmesi gerektiğini savunuyor. Doğal kayıpları engellemek için enerji ve finans akışının doğayı koruyacak biçimde yeniden tasarlanması şart koşuluyor.

Kaynak: Haber Global Haberin tam sayfası →